ભારતીય મેન્યુફેક્ચરિંગ સ્ટાર્ટઅપ્સ હાલમાં 'કેપેસિટી ટ્રેપ'માં ફસાયા છે. વર્ષ **2026** માં **$635 મિલિયનનું** ફંડિંગ મળ્યું હોવા છતાં, પાયલોટ પ્રોજેક્ટ્સથી માસ પ્રોડક્શન સુધી પહોંચવામાં કંપનીઓને ભારે સંઘર્ષ કરવો પડી રહ્યો છે.
ભારતીય મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં અત્યારે એક વિચિત્ર ગૂંચવણ ઊભી થઈ છે, જેને નિષ્ણાતો 'કેપેસિટી-ફંડિંગ ડેડલોક' કહી રહ્યા છે. વર્ષ 2026 માં 69 રાઉન્ડમાં લગભગ $635 મિલિયનનું ફંડિંગ મેળવ્યા બાદ પણ, ઘણી કંપનીઓ મોટા પાયે પ્રોડક્શન શરૂ કરવામાં નિષ્ફળ જઈ રહી છે. સમસ્યા એ છે કે, મોટા ઓર્ડર્સ મેળવવા માટે કંપનીઓને વિશાળ પ્રોડક્શન કેપેસિટીની જરૂર છે, પરંતુ તે ક્ષમતા ઊભી કરવા માટે જરૂરી મૂડી મળવી મુશ્કેલ બની રહી છે.
ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર વધતો ભાર
હવે રોકાણકારો માત્ર સોફ્ટવેર કંપનીઓમાં જ નહીં, પણ જે કંપનીઓ પાસે પોતાની મજબૂત ફિઝિકલ મેન્યુફેક્ચરિંગ સુવિધાઓ છે, તેના પર વધુ ધ્યાન આપી રહ્યા છે. ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ઓટોમેશન, એનર્જી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ સેક્ટરમાં રોકાણકારોનો રસ વધ્યો છે. જે કંપનીઓ પોતાની સપ્લાય ચેઇન અને એસેટ્સ પર કાબૂ રાખે છે, તેને જ હવે વધુ વેલ્યુએશન મળી રહ્યું છે.
'વેલી ઓફ ડેથ' (Valley of Death) નું સંકટ
પાયલોટ પ્રોજેક્ટથી કોમર્શિયલ ઉત્પાદન સુધી પહોંચવાનો તબક્કો સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે સૌથી ખતરનાક માનવામાં આવે છે. આ તબક્કે મશીનરી અને ફેક્ટરી માટે મોટા પ્રમાણમાં કેશની જરૂર હોય છે. આ કંપનીઓ ઘણીવાર બેંક લોન લેવા માટે ઘણી નાની હોય છે અને સીડ ગ્રાન્ટ માટે ઘણી મોટી, જેને લીધે તેઓ 'વેલી ઓફ ડેથ' નામના ફંડિંગ ગેપમાં ફસાઈ જાય છે.
હાઇબ્રિડ ફાઇનાન્સિંગનો રસ્તો
આ સ્થિતિમાંથી બહાર નીકળવા માટે ઘણી કંપનીઓ હવે PLI (Production Linked Incentive) સ્કીમ્સનો સહારો લઈ રહી છે. રોકાણકારો હવે માત્ર ઇક્વિટી પર આધાર રાખવાને બદલે વેન્ચર ડેટ (Venture Debt) અને ઇક્વિપમેન્ટ ફાઇનાન્સિંગ જેવા હાઇબ્રિડ મોડેલનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, જે ભવિષ્યમાં આ સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે ગેમ ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.