TRAI એ ટેલિકોમ સેક્ટરમાં AI ના ઉપયોગ માટે નવી ડ્રાફ્ટ ગાઈડલાઈન જાહેર કરી છે. હવે તમામ AI સિસ્ટમ્સ માટે ટેલિકોમ કંપનીઓ જવાબદાર રહેશે, જેના કારણે Bharti Airtel, Reliance Jio અને Vodafone Idea જેવી કંપનીઓના કમ્પ્લાયન્સ અને ઓડિટ ખર્ચમાં મોટો વધારો થઈ શકે છે.
ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI) એ ટેલિકોમ ક્ષેત્રે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ના નિયમન માટે એક નવો ડ્રાફ્ટ ફ્રેમવર્ક રજૂ કર્યો છે. આ પ્રસ્તાવિત નિયમો મુજબ, હવેથી AI સિસ્ટમ્સના કામકાજ કે પરિણામો માટે સીધી રીતે ટેલિકોમ સર્વિસ પ્રોવાઈડર્સ (TSPs) જવાબદાર રહેશે. આ નિયમ કંપનીના પોતાના બનાવેલા મોડેલ્સ અથવા થર્ડ-પાર્ટી પાસેથી ખરીદેલા મોડેલ્સ, બંને પર લાગુ પડશે.
જવાબદારી અને રિસ્ક ક્લાસિફિકેશન
નવા પ્રસ્તાવ હેઠળ, ટેલિકોમ કંપનીઓએ તેમની AI અમલીકરણ પ્રક્રિયા માટે એક ફોર્મલ રિસ્ક ક્લાસિફિકેશન સિસ્ટમ બનાવવી પડશે. આ સિસ્ટમને નેટવર્ક સ્ટેબિલિટી, ગ્રાહકોનો ડેટા પ્રોટેક્શન અને ફાઈનાન્શિયલ સર્વિસ ઈન્ટિગ્રિટી જેવા પાસાઓને આધારે હાઈ, મીડિયમ અથવા લો-રિસ્ક ટિયરમાં વહેંચવી પડશે. આ ઉપરાંત, કંપનીઓએ AI ડિપ્લોયમેન્ટ પર દેખરેખ રાખવા માટે ખાસ ગવર્નન્સ અને સેફ્ટી કમિટી બનાવવી પડશે. હવે તમામ AI વ્યૂહરચનાઓ માટે કંપનીના બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સની મંજૂરી ફરજિયાત રહેશે.
ઓપરેશનલ ખર્ચ પર અસર
Bharti Airtel, Reliance Jio અને Vodafone Idea જેવી મોટી કંપનીઓ માટે આ રેગ્યુલેટરી ફેરફાર ટૂંકા ગાળામાં ઓપરેશનલ ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે. આ નિયમોનું પાલન કરવા માટે ડોક્યુમેન્ટેશન, ઓડિટ ટ્રાયલ્સ અને AI લોજિકના વેલિડેશન પાછળ મોટું રોકાણ કરવું પડશે. આ વધારાના રિપોર્ટિંગ અને નિયમનકારી મર્યાદાઓને કારણે કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન પર અસર પડવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં.
સલામતી અને આગામી પગલાં
આ પહેલ ડિજિટલ બેંકિંગ અને એન્ટરપ્રાઈઝ પ્લેટફોર્મ્સમાં ડેટા સુરક્ષાને લઈને વધતી જતી ચિંતાઓને પગલે લેવામાં આવી છે. રેગ્યુલેટર દ્વારા કનેક્ટિવિટી લેયરને જ જવાબદાર ઠેરવવાનો હેતુ સિસ્ટમિક ફેલ્યોરના જોખમને ઘટાડવાનો છે. હાલ આ ડ્રાફ્ટ અંગે કન્સલ્ટેશન પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે અને સ્ટેકહોલ્ડર્સ 27 નવેમ્બર, 2026 સુધી પોતાના મંતવ્યો આપી શકશે.