UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર **0.4%** એમડીઆર (MDR) ચાર્જ લાગુ કરવાના પ્રસ્તાવ સામે નાના વેપારીઓ લાલઘૂમ થયા છે. જો આ નિયમ લાગુ થશે તો સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ ડિજિટલ પેમેન્ટ લેવાનું બંધ કરી શકે છે, જે ભારતના ડિજિટલ પેમેન્ટ માર્કેટ માટે મોટો ફટકો સાબિત થઈ શકે છે.
નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI) એ ₹2,000 થી વધુના UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર 0.4% નો મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) વસૂલવાની યોજના હાલ પૂરતી મોકૂફ રાખી છે. ઓક્ટોબર 2026 માં અમલી થનારા આ પ્રસ્તાવનો નાના વેપારીઓ દ્વારા ભારે વિરોધ કરવામાં આવ્યો છે.
સપ્લાય ચેઈનમાં ક્યાં છે સમસ્યા?
સરકારે એવા નાના વેપારીઓને રાહત આપી છે જેમની માસિક આવક ₹1 લાખ થી ઓછી છે. પરંતુ હકીકત એ છે કે લગભગ 70% સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ હોલસેલરને પેમેન્ટ કરવા માટે ₹2,000 થી વધુની રકમ ટ્રાન્સફર કરે છે. આ B2B પેમેન્ટ્સ પર મુક્તિ ન હોવાથી વેપારીઓ કાં તો 0.4% વધારાનો ચાર્જ ભોગવશે અથવા રોકડ (Cash) વ્યવહાર તરફ પાછા ફરશે. નફાના પાતળા માર્જિન પર કામ કરતા નાના વેપારીઓ માટે આ વધારાનો બોજ છે.
ડિજિટલ પેમેન્ટ વોલ્યુમ પર જોખમ
જો વેપારીઓ ફરીથી કેશ વ્યવહાર શરૂ કરશે, તો બેન્કિંગ સેક્ટર અને ડિજિટલ પેમેન્ટ કંપનીઓ માટે મુશ્કેલી ઊભી થશે. અત્યાર સુધી નાના વેપારીઓના ડિજિટલ વ્યવહારોને કારણે બેન્કોને લોન આપવા માટે ડેટા મળતો હતો. હવે જો આ વેપારીઓ કેશ તરફ વળશે, તો તેમની ક્રેડિટ વર્ધીનેસ (Creditworthiness) નક્કી કરવી મુશ્કેલ બનશે અને નાણાકીય સમાવેશની પ્રક્રિયા પાટા પરથી ઉતરી શકે છે.
આગળ શું થશે?
NPCI દ્વારા હજુ સુધી કોઈ નવી તારીખ નક્કી કરવામાં આવી નથી. આ વિલંબ દરમિયાન સત્તાધીશો અને વેપારીઓ વચ્ચે મંત્રણા ચાલુ છે. ઈન્વેસ્ટર્સ માટે હવે NPCI ના આગામી પરિપત્ર અને નિયમોમાં થતા ફેરફાર પર નજર રાખવી ખૂબ જ જરૂરી છે, કારણ કે તેના પર ડિજિટલ પેમેન્ટની તેજીનો આધાર છે.