ઓક્ટોબર ૨૦૨૬માં ભારતીય સ્મોલ-કેપ માર્કેટમાં **૮.૫%** નો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. માર્જિન ટ્રેડિંગ ફેસિલિટી (MTF) પોઝિશન્સમાં થયેલા વેચાણ અને NSE ની કડક તપાસને કારણે બજારમાં દબાણ વધ્યું છે.
સ્મોલ-કેપ માર્કેટ હાલમાં ભારે દબાણ હેઠળ છે, જેમાં Nifty Small-cap 250 ઇન્ડેક્સમાં ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ દરમિયાન અંદાજે ૮.૫% નો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ માર્જિન ટ્રેડિંગ ફેસિલિટી (MTF) પોઝિશન્સનું ઝડપથી અનવાઇન્ડિંગ છે. જ્યારે શેરના ભાવ ઘટે ત્યારે બ્રોકર્સ લોન વસૂલવા માટે ફરજિયાત વેચાણ કરે છે, જેનાથી સેલિંગનું એક ચક્ર શરૂ થાય છે જે ભાવને વધુ નીચે ધકેલે છે.
ઓક્ટોબરના અંત સુધીમાં, સંયુક્ત MTF બુક ઘટીને ₹૧.૫૫ લાખ કરોડ થી નીચે આવી ગઈ છે, જે સપ્ટેમ્બરમાં ₹૧.૬ લાખ કરોડ ના ઉચ્ચ સ્તરે હતી. ખાસ વાત એ છે કે કુલ MTF એક્સપોઝરના લગભગ ૪૬% જેટલો હિસ્સો માત્ર સ્મોલ-કેપ સેગમેન્ટમાં છે, જે તેને લિક્વિડિટીના ફેરફારો સામે અત્યંત સંવેદનશીલ બનાવે છે.
રેગ્યુલેટરી સ્ક્રુટિનીનું દબાણ
નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) ની વધતી જતી દેખરેખ પણ બજારના સેન્ટિમેન્ટ પર અસર કરી રહી છે. ૨૮ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ના રિપોર્ટમાં, NSE એ બ્રોકર્સમાં ગેરરીતિઓ જેવી કે માર્જિન કલેક્શનમાં ભૂલો અને ફંડના ગેરવહીવટ તરફ ધ્યાન દોર્યું છે. આને કારણે બ્રોકર્સ હવે ધિરાણના નિયમો કડક બનાવી રહ્યા છે, જેનાથી બજારમાં લિક્વિડિટીની ખેંચ ઉભી થઈ છે.
વેલ્યુએશન અને રેટ રિસ્ક
Nifty Small-cap 250 હાલમાં લગભગ ૩૧ ના P/E રેશિયો પર ટ્રેડ કરી રહ્યો છે, જે ઊંચા વેલ્યુએશનનું જોખમ દર્શાવે છે. ઊંચા વ્યાજ દરોને કારણે નાની કંપનીઓ માટે દેવું મોંઘું થઈ રહ્યું છે. રોકાણકારો હવે એ જોઈ રહ્યા છે કે શું મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં આવતું રોકાણ આ અસ્થિરતા વચ્ચે પણ ચાલુ રહેશે કે કેમ.