સરકાર સ્પેશિયલ ઈકોનોમિક ઝોન (SEZ) એકમો માટે એક મહત્વના પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરી રહી છે, જે હેઠળ તેઓ સ્થાનિક ગ્રાહકોને હવે વિદેશી ચલણને બદલે ભારતીય રૂપિયામાં બિલ આપી શકશે. આ નિર્ણયથી IT, ડિફેન્સ અને એરોસ્પેસ સેક્ટરની કંપનીઓનો ખર્ચ ઘટશે અને કામગીરી સરળ બનશે.
શું છે સરકારી યોજના?
વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય એક એવા પ્રસ્તાવ પર કામ કરી રહ્યું છે જે SEZ એકમોને ભારતીય ગ્રાહકોને આપવામાં આવતી સેવાઓ માટે સીધા રૂપિયામાં ચાર્જ કરવાની મંજૂરી આપશે. હાલના નિયમો મુજબ, SEZ કંપનીઓએ ભારતીય ગ્રાહકોને પણ વિદેશી ચલણ (સામાન્ય રીતે યુએસ ડોલર) માં બિલ આપવું પડે છે. આ પ્રક્રિયામાં વધારાનો એડમિનિસ્ટ્રેટિવ બોજ અને કરન્સી કન્વર્ઝનનો ખર્ચ સહન કરવો પડે છે.
SEZ Act માં સુધારાની તૈયારી
સરકાર SEZ Act, 2005 ની કલમ 2(z) માં સુધારો કરવાનું વિચારી રહી છે. આ ફેરફાર લાગુ થવાથી સર્વિસ સેક્ટર માટે પણ તે જ નિયમો લાગુ થશે જે હાલમાં ફિઝિકલ ગુડ્સ માટે અમલમાં છે. વાણિજ્ય વિભાગ હાલમાં નાણા મંત્રાલય અને Reserve Bank of India (RBI) સાથે મળીને કામ કરી રહ્યું છે જેથી નિયમનકારી માળખું મજબૂત રહે.
કોને થશે મોટો ફાયદો?
આ નિર્ણયથી ખાસ કરીને IT અને BPO સેક્ટરની કંપનીઓને મોટી રાહત મળી શકે છે. માર્જિન દબાણ હેઠળ કામ કરતી કંપનીઓ માટે આ એક મોટો રાહતનો શ્વાસ હશે. આ ઉપરાંત:
- ડિફેન્સ અને એરોસ્પેસ: આ સેક્ટરમાં લોકલ કોન્ટ્રાક્ટ્સ અને મેન્ટેનન્સ સેવાઓનું પ્રમાણ ઘણું હોય છે, જે હવે વધુ સરળ બનશે.
- પબ્લિક સેક્ટર અન્ડરટેકિંગ્સ (PSUs): સરકારી એજન્સીઓ સાથેના વ્યવહારોમાં પણ પારદર્શિતા આવશે.
પડકારો અને આગામી પગલાં
SEZ ને વેપારની દ્રષ્ટિએ 'વિદેશી પ્રદેશ' માનવામાં આવે છે, તેથી સરકાર માટે સૌથી મોટો પડકાર GST ફ્રેમવર્ક અને રેવન્યુ લીકેજને અટકાવવાનો છે. રોકાણકારોએ હવે આ પ્રસ્તાવને કેબિનેટની મંજૂરી મળે તેની રાહ જોવી જોઈએ, જેના પછી બેંકો અને બિઝનેસ માટે ચોક્કસ ઓપરેશનલ ગાઈડલાઈન્સ જાહેર કરવામાં આવશે.