માર્કેટમાં વધતા ફ્રોડ અને ગેરરીતિઓને ડામવા માટે SEBI હવે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો સહારો લઈ રહ્યું છે. સત્તાવાર પ્લેટફોર્મ 'Sudarshan' દ્વારા શંકાસ્પદ ટ્રેડિંગ અને સોશિયલ મીડિયા પર થતા ફ્રોડ પર હવે બાજ નજર રાખવામાં આવશે.
ભારતીય શેરબજારમાં ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યું છે, ત્યારે માર્કેટની સુરક્ષા માટે SEBI એ પોતાની ટેકનોલોજીકલ ક્ષમતામાં મોટો વધારો કર્યો છે. હાલમાં 14 કરોડ જેટલા રિટેલ રોકાણકારો બજારમાં સક્રિય છે અને ડેરીવેટિવ્સ સેગમેન્ટમાં અબજોનું ટર્નઓવર થઈ રહ્યું છે. આ ડેટાને મેનેજ કરવા માટે SEBI એ પોતાની ટીમમાં 200 થી વધુ એન્જિનિયર્સ અને એનાલિસ્ટ્સનો ઉમેરો કર્યો છે.
કેવી રીતે કામ કરે છે 'Sudarshan'?
2021 માં લોન્ચ થયેલું 'Sudarshan' એક અત્યાધુનિક AI પ્લેટફોર્મ છે. તે ટ્રેડિંગ ડેટા અને અલ્ગોરિધમિક ઓર્ડર્સનું બારીકાઈથી વિશ્લેષણ કરે છે. આ ટૂલની ખાસિયત એ છે કે તે હવે ક્લોઝિંગ ઓક્શન દરમિયાન થતી શંકાસ્પદ હિલચાલને પકડી પાડે છે. પહેલા જે તપાસમાં મહિનાઓ નીકળી જતા હતા, તે હવે માત્ર દિવસોમાં પૂર્ણ થાય છે.
સોશિયલ મીડિયા પર સપાટો
માર્કેટમાં છેતરપિંડી ફેલાવવા માટે Telegram, Instagram અને X જેવા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરનારાઓ સામે પણ SEBI લાલ આંખ કરી રહ્યું છે. દર મહિને સરેરાશ 7,000 જેટલી પોસ્ટ હટાવવાની રિક્વેસ્ટ મોકલવામાં આવે છે, જે પેન્ડેમિક પહેલાની સરખામણીએ 40% વધુ છે. અત્યાર સુધી 1,00,000 થી વધુ સ્કેમ-સંબંધિત પોસ્ટ અને વીડિયોને દૂર કરવામાં આવ્યા છે.
મર્યાદાઓ અને માનવીય દેખરેખ
AI હોવા છતાં, SEBI સાવધ છે. 'Data poisoning' જેવી ટેકનિકલ ખામીઓ અને હાર્ડવેરની અછત વચ્ચે, નિયમનકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે AI માત્ર એક મદદગાર છે. કોઈપણ કાયદાકીય કાર્યવાહી કરતા પહેલા, AI દ્વારા જનરેટ થયેલી દરેક એલર્ટને માનવ નિષ્ણાતો દ્વારા તપાસવામાં આવે છે જેથી કોઈ ભૂલ ન થાય.