SEBI એ પબ્લિક સેક્ટર યુનિટ્સ (PSUs) માટે શેર્સ De-list કરવાની પ્રક્રિયામાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. હવે જૂની જટિલ Bidding પ્રક્રિયાને બદલે Fixed Price Exit Mandate હશે, જેમાં ઓછામાં ઓછો **15%** પ્રીમિયમ આપવો પડશે. આનાથી રોકાણકારોના હિતોનું રક્ષણ થશે.
SEBI લાવ્યું PSU De-listing માટે નવી માર્ગદર્શિકા
સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI) એ પબ્લિક સેક્ટર અંડરટેકિંગ્સ (PSUs) માટે શેરબજારમાંથી De-listing (શેર પાછા ખેંચવા) ની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે નવા નિયમો જાહેર કર્યા છે. આ ફેરફારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સરકાર અને લાખો રિટેલ રોકાણકારો માટે De-listing ની પ્રક્રિયાને વધુ ઝડપી, પારદર્શક અને અનુમાનિત બનાવવાનો છે.
જૂની Bidding સિસ્ટમમાંથી Fixed Price તરફ
પહેલા PSU કંપનીઓ De-listing માટે 'રિવર્સ બુક બિલ્ડીંગ' પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરતી હતી. આમાં રોકાણકારો ભાવ માટે બોલી લગાવતા અને કંપનીએ બજાર દ્વારા નક્કી થયેલા ભાવને સ્વીકારવો પડતો હતો. આનાથી ઘણીવાર ભાવમાં અસ્થિરતા અને અનિશ્ચિતતા જોવા મળતી હતી. હવે નવા નિયમો હેઠળ, Fixed Price મોડેલ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે, જેનાથી જાહેર શેરધારકોના બે-તૃતિયાંશ બહુમતીની મંજૂરીની જરૂરિયાત દૂર થઈ છે, જે પ્રક્રિયાને ધીમી પાડતી હતી.
15% પ્રીમિયમ સાથે Fair Valuation
નવા માર્ગદર્શિકા મુજબ, કંપનીએ શેર De-list કરવા માટે ઓછામાં ઓછો 15% વધારે Exit Price ઓફર કરવો પડશે, જે ગણતરી કરેલ Floor Price કરતાં વધુ હશે. આ ભાવ વાજબી છે તેની ખાતરી કરવા માટે, SEBI એ મલ્ટી-ચેક સિસ્ટમ લાગુ કરી છે. Floor Price ત્રણ આંકડાઓમાંથી સૌથી વધુ હોવો જોઈએ: છેલ્લા 52 અઠવાડિયામાં થયેલા એક્વિઝિશન માટે ચૂકવાયેલ Volume-Weighted Average Price, છેલ્લા 26 અઠવાડિયામાં ચૂકવાયેલ સૌથી વધુ ભાવ, અથવા બે સ્વતંત્ર, રજિસ્ટર્ડ વેલ્યુઅર્સ દ્વારા નક્કી કરાયેલ Valuation. આ માળખું શેરધારકો માટે વધુ સ્થિર અને પારદર્શક Valuation પ્રદાન કરશે.
Unclaimed Fund નું શું થશે?
એક મહત્વનો ફેરફાર Unclaimed Fund ના સંચાલનમાં છે. જો કોઈ રોકાણકાર De-listing વિન્ડો ચૂકી જાય, તો તેનું ભંડોળ ગુમાવાશે નહીં. કંપની હવે આ ભંડોળને સ્ટોક એક્સચેન્જ દ્વારા રાખવામાં આવેલા ખાસ ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરશે, જ્યાં તે 7 વર્ષ સુધી રહેશે. આ સમયગાળા પછી, કોઈપણ Unclaimed Fund રોકાણકાર શિક્ષણ અને સંરક્ષણ ભંડોળ (IEPF) માં જશે. આ શેરધારકોને તેમના હકદાર ભંડોળનો દાવો કરવા માટે લાંબો સમયગાળો આપશે.
કોણ ગેરલાયક?
રોકાણકારોએ નવા માળખાની કેટલીક મર્યાદાઓ ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ. આ નિયમો ફક્ત તે કંપનીઓને લાગુ પડે છે જ્યાં સરકાર અથવા પ્રમોટર ગ્રુપ પાસે ઓછામાં ઓછા 90% શેર હોય. વધુમાં, આ માળખામાં બેંકો, નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્સિયલ કંપનીઓ (NBFCs), અને વીમા કંપનીઓને બાકાત રાખવામાં આવી છે.
રોકાણકારો માટે સાવચેતી
Fixed-Price મિકેનિઝમ સ્પષ્ટતા લાવે છે, પરંતુ રોકાણકારોએ સાવચેત રહેવું જોઈએ. નિર્ધારિત ભાવ કદાચ કંપનીના લાંબા ગાળાના આંતરિક મૂલ્યને સંપૂર્ણપણે પ્રતિબિંબિત ન કરી શકે, અને Exit Window દરમિયાન શેર ન વેચનારાઓ માટે Liquidity Risk રહેલો છે. એકવાર કંપની De-list થઈ જાય, પછી તે જાહેર એક્સચેન્જો પર ટ્રેડ થશે નહીં, જેનાથી ભવિષ્યમાં શેર વેચવાનું મુશ્કેલ બનશે. શેરધારકોએ તેમની PSU રોકાણો સંબંધિત કોઈપણ De-listing ની જાહેરાતો માટે સત્તાવાર એક્સચેન્જ ફાઇલિંગ્સ પર નજીકથી નજર રાખવી જોઈએ.