SEBI ના તાજા રિપોર્ટ મુજબ, FY26 દરમિયાન **87.7%** રિટેલ ટ્રેડર્સને ડેરિવેટિવ્સ માર્કેટમાં **₹91,685 કરોડનું** નુકસાન થયું છે. આ આંકડા ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગમાં રહેલા જોખમો તરફ ઈશારો કરે છે.
માર્કેટમાં નુકસાનનું મોટું ગાબડું
ભારતીય શેરબજારના નિયમનકાર SEBI એ ફિસ્કલ યર 2026 માટે ડેરિવેટિવ્સ માર્કેટનો ચોંકાવનારો અહેવાલ બહાર પાડ્યો છે. રિપોર્ટ અનુસાર, વ્યક્તિગત ટ્રેડર્સ માટે માર્કેટનું ચિત્ર ચિંતાજનક છે, જ્યાં 87.7% ટ્રેડર્સને નેટ લોસ (Net Loss) સહન કરવો પડ્યો છે. કુલ નુકસાનનો આંકડો ₹91,685 કરોડ સુધી પહોંચ્યો છે.
જોકે, ગત વર્ષના ₹1.12 લાખ કરોડના નુકસાનની સરખામણીએ આ વર્ષે થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, પરંતુ આ આંકડો હજુ પણ ઘણો મોટો છે. સૌથી ગંભીર બાબત એ છે કે કુલ નુકસાનના 92% હિસ્સો માત્ર ઓપ્શન્સ સેગમેન્ટમાં થયો છે, જેમાં 97% રિટેલ ટ્રેડર્સ સક્રિય હતા.
ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગ કેમ જોખમી છે?
ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગમાં નાની રકમથી કામ શરૂ કરી શકાય છે, પરંતુ તેમાં રહેલા 'ટાઈમ ડીકે' (Time Decay) ના કારણે જો શેરની મૂવમેન્ટ ધાર્યા મુજબ ન થાય તો ટ્રેડર્સ પોતાની આખી મૂડી ગુમાવી શકે છે. મોટાભાગના ટ્રેડર્સ કોઈ પણ પ્રકારના હેજિંગ (Hedge) વગર 'નેકેડ ટ્રેડિંગ' કરે છે, જે આર્થિક રીતે જોખમી છે.
રિસ્ક મેનેજમેન્ટ કેવી રીતે કરવું?
નિષ્ણાતો હવે રોકાણકારોને 'ડિફાઈન્ડ-રિસ્ક સ્ટ્રેટેજી' (Defined-risk strategies) અપનાવવાની સલાહ આપી રહ્યા છે. આમાં સ્પ્રેડ્સ (Spreads) જેવી પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને નુકસાનને ટ્રેડ લેતા પહેલા જ મર્યાદિત કરી શકાય છે. ટ્રેડિંગને એક જુગારના બદલે ગણતરીપૂર્વકની પ્રક્રિયા તરીકે જોવાની જરૂર છે. શેરબજારમાં લાંબા ગાળાની સંપત્તિ નિર્માણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું એ જ રોકાણકારો માટે સમજદારીભર્યું પગલું છે.