SEBI એ કોમોડિટી ડેરિવેટિવ્સ માર્કેટ માટે નવા નિયમો જાહેર કર્યા છે. ઓપન ઈન્ટરેસ્ટ વાયોલેશન માટે પેનલ્ટીને **₹2 લાખ** પર સીમિત કરી દેવામાં આવી છે અને માર્કેટ લિક્વિડિટી વધારવા માટે પોઝિશન લિમિટમાં પણ મોટો ફેરફાર કર્યો છે.
માર્કેટમાં શું બદલાયું?
સેબી (SEBI) દ્વારા 9 સપ્ટેમ્બર, 2026 ના રોજ કોમોડિટી ડેરિવેટિવ્સ માટે નવું માળખું જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. આ ફેરફારનો મુખ્ય હેતુ માર્કેટ ઓવરસાઇટને આધુનિક બનાવવાનો અને ટ્રેડિંગને વધુ સુલભ બનાવવાનો છે.
પેનલ્ટીનું નવું માળખું
નવા નિયમો મુજબ, જો કોઈ ક્લાયન્ટ ઓપન ઈન્ટરેસ્ટની નિર્ધારિત લિમિટ કરતા 2% થી વધુનો ભંગ કરે, તો તેના પર મહત્તમ ₹2 લાખ સુધીની પેનલ્ટી લાગશે. જો ભંગ 2% ની અંદર હોય, તો પેનલ્ટી માત્ર ₹10,000 રહેશે. આ નિયમ 2017 ના જૂના માળખાને રિપ્લેસ કરશે.
પોઝિશન લિમિટમાં ધરખમ વધારો
સેબીએ પોઝિશન લિમિટને બમણી કરી છે:
- બ્રોડ કોમોડિટી: મર્યાદા 2%
- નેરો કોમોડિટી: મર્યાદા 1%
- સેન્સિટિવ કોમોડિટી: મર્યાદા 0.5%
સાથે જ 'બ્રોડ કોમોડિટી'ના માપદંડો પણ સરળ બનાવ્યા છે. હવે કોઈપણ એગ્રીકલ્ચર પ્રોડક્ટ કે જેનો 5 વર્ષનો સરેરાશ સપ્લાય 10 લાખ મેટ્રિક ટન હોય અથવા મૂલ્ય ₹5,000 કરોડ હોય, તે આ કેટેગરીમાં ગણાશે.
શિસ્ત અને જોખમો
નવા નિયમોમાં કડક વલણ પણ અપનાવવામાં આવ્યું છે. જો કોઈ ટ્રેડિંગ મેમ્બર એક મહિનામાં 3 વારથી વધુ 2% થી વધુનો ભંગ કરશે, તો એક્સચેન્જ તેમની પોઝિશનને ફરજિયાતપણે સ્ક્વેર-ઓફ (Square-off) કરી દેશે. આ ઉપરાંત, વારંવારના ભંગ પર અગાઉની પેનલ્ટી જેટલો જ વધારાનો દંડ વસૂલવામાં આવશે, જેની રકમ 'Investor Protection Fund' માં જમા કરવામાં આવશે.
રોકાણકારોએ ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે વધેલી લિમિટથી લિક્વિડિટી વધશે, પરંતુ જોખમનું વ્યવસ્થાપન નહીં થાય તો વોલેટિલિટી પણ વધી શકે છે.