SEBI એ **7 ડિસેમ્બર**થી ડેરિવેટિવ સેટલમેન્ટ્સને ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશનથી અલગ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ ફેરફારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કેશ માર્કેટમાં સ્થિરતા લાવવાનો છે, પરંતુ એક્સપર્ટ્સ માને છે કે હજુ વધુ સુધારાની જરૂર છે.
ક્લોઝિંગ ઓક્શનમાં શું બદલાશે?
સેબી (SEBI) ના નવા નિયમ મુજબ, 7 ડિસેમ્બરથી એક્સપાયર થતા ઇન્ડેક્સ અને સ્ટોક ડેરિવેટિવ્ઝનું સેટલમેન્ટ છેલ્લા 30 મિનિટના ટ્રેડિંગના વોલ્યુમ વેઇટેડ એવરેજ પ્રાઈસ (VWAP) ના આધારે થશે. આ ફેરફાર પાછળનું મુખ્ય કારણ કેશ-માર્કેટના શેરો માટે એક વિશ્વસનીય ક્લોઝિંગ પ્રાઈસ નક્કી કરવાનું છે.
પેસિવ ઇન્વેસ્ટિંગનું વધતું મહત્વ
ભારતીય બજારમાં પેસિવ ઇન્વેસ્ટિંગ (Index Funds, ETFs) તેજીથી વધી રહ્યું છે. 2021માં 9.8% ની સરખામણીએ હવે આ આંકડો 18.6% પર પહોંચી ગયો છે. મોટાભાગના પેસિવ ફંડ્સ દિવસના અંતે પોર્ટફોલિયો રીબેલેન્સ કરતા હોય છે, જેના કારણે ડેરિવેટિવ સેટલમેન્ટ સાથે ક્લબ થતા લિક્વિડિટીની સમસ્યા અને વોલેટિલિટી વધતી હતી.
એક્સપર્ટ્સના મતે આગામી જરૂરી સુધારા:
- Imbalance-only Orders: માર્કેટ મેકર્સ બજાર બંધ થાય તે પહેલાં ખરીદ-વેચાણના ઓર્ડરનો તફાવત જોઈ શકે તેવી સિસ્ટમ દાખલ કરવી.
- SLB મિકેનિઝમ: સિક્યુરિટીઝ લેન્ડિંગ એન્ડ બોરોઈંગ (SLB) પ્રક્રિયાને વધુ ખુલ્લી બનાવવી જેથી લિક્વિડિટી સરળ બને.
- STT ની સમીક્ષા: હાલમાં 0.1% સિક્યુરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) લિક્વિડિટી પ્રોવાઈડર્સના પ્રોફિટ માર્જિન પર બોજ સમાન છે, જેની સમીક્ષા કરવી જરૂરી છે.
શું સેબી આ દિશામાં વધુ પગલાં લેશે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. 2047 સુધીમાં એક મજબૂત મૂડીબજાર તૈયાર કરવા માટે ટ્રાન્ઝેક્શન કોસ્ટમાં ઘટાડો અને માર્કેટ ડેપ્થ વધારવી અત્યંત આવશ્યક છે.