SEBI હવે દરેક IPO માટે એક્સટર્નલ મોનિટરિંગ ફરજિયાત કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. અત્યાર સુધી જે લિમિટ હતી તેને હટાવીને રોકાણકારોના પૈસા સુરક્ષિત રાખવા પર ભાર મૂકવામાં આવશે.
માર્કેટ રેગ્યુલેટર SEBI હવે IPO દ્વારા ઉઘરાવવામાં આવતા ફંડના વપરાશ પર વધુ કડક વલણ અપનાવવા જઈ રહ્યું છે. હાલના નિયમો મુજબ, ₹100 કરોડથી વધુના મેઈન બોર્ડ IPO અથવા ₹50 કરોડથી વધુના SME IPO માટે જ ફંડ મોનિટરિંગ ફરજિયાત હતું. હવે આ મર્યાદા (Threshold) દૂર કરવામાં આવી રહી છે, એટલે કે હવે દરેક નાની-મોટી કંપનીએ IPO લાવતી વખતે સ્વતંત્ર મોનિટરિંગ કરાવવું પડશે.
નવા રિપોર્ટિંગ નિયમો અને અમલીકરણ
પ્રસ્તાવિત માળખા મુજબ, મોનિટરિંગ એજન્સીઓએ દરેક ક્વાર્ટરના 45 દિવસની અંદર ફંડના ઉપયોગ અંગેનો રિપોર્ટ સીધો સ્ટોક એક્સચેન્જને સોંપવો પડશે. જો કંપની રિપોર્ટમાં વિલંબ કરે, તો મોનિટરિંગ એજન્સી જાતે જ એક્સચેન્જને માહિતી આપી શકશે. નિયમ તોડનાર કંપનીઓ પર દંડ અથવા પ્રમોટરના શેર ફ્રીઝ કરવા જેવી કડક કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે.
રોકાણકારોની સુરક્ષા માટે સેફગાર્ડ
ભૂતકાળમાં એવા ઘણા કિસ્સાઓ બન્યા છે જ્યાં કંપનીઓએ બિઝનેસ ગ્રોથ માટે લીધેલા પૈસાનો ઉપયોગ લક્ઝરી એસેટ્સ કે હોસ્પિટાલિટી જેવા અન્ય પ્રોજેક્ટ્સમાં કર્યો હોય. SEBI નો આ નિર્ણય રોકાણકારોના પૈસાનો ખોટો ઉપયોગ અટકાવવા અને કંપનીઓને તેમના વાસ્તવિક ઓબ્જેક્ટિવ્સ પર ટકાવી રાખવા માટે છે.
ફોરેન્સિક ચેલેન્જ અને હિતોનો સંઘર્ષ
નિષ્ણાતોના મતે, આ પ્લાન અમલમાં મૂકવો પડકારજનક હોઈ શકે છે. ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્સીઓને આ કામ સોંપવામાં આવશે, પરંતુ સવાલ એ છે કે શું તેમની પાસે ખરેખર કંપનીના ખર્ચની 'ફોરેન્સિક તપાસ' કરવાની ક્ષમતા છે? ઉપરાંત, જે કંપનીઓ પાસેથી રેટિંગ એજન્સીઓ ફી મેળવે છે, તેમને જ મોનિટર કરવામાં 'હિતોનો સંઘર્ષ' (Conflict of Interest) સર્જાઈ શકે છે. રોકાણકારોએ હવે જોવું પડશે કે આ પ્રસ્તાવ ફાઈનલ સ્વરૂપે કેવી રીતે લાગુ થાય છે.