SEBI એ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ્સ માટે કેશ ટ્રેડમાં 'નેટ સેટલમેન્ટ' સુવિધાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ ફેરફારનો મુખ્ય હેતુ એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપનીઓની કાર્યક્ષમતા વધારવાનો છે, જેથી વધારાના કેશ રિઝર્વ રાખવાની જરૂરિયાત ઘટી શકે. આ પ્રસ્તાવ પર **24 સપ્ટેમ્બર, 2026** સુધી જનતાના સૂચનો મંગાવવામાં આવ્યા છે.
સેટલમેન્ટની પ્રક્રિયામાં શું આવશે બદલાવ?
હાલમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ તેમના ટ્રેડ્સ 'ગ્રોસ બેસિસ' પર સેટલ કરે છે. આનો અર્થ એ છે કે દરેક ખરીદી અને વેચાણના ઓર્ડરને અલગ-અલગ ગણવામાં આવે છે, જેના કારણે ફંડ હાઉસે સેટલમેન્ટ માટે મોટી રકમ રોકવી પડે છે. હવે SEBI ના નવા પ્રસ્તાવ મુજબ, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ એક જ સેટલમેન્ટ સાયકલમાં સમાન સિક્યોરિટી માટે ખરીદી અને વેચાણના ઓર્ડરને એકબીજા સામે સરભર (Offset) કરી શકશે.
શા માટે આ જરૂરી છે?
આ સુવિધા પહેલેથી જ Foreign Portfolio Investors (FPIs) માટે ઉપલબ્ધ છે. SEBI નું માનવું છે કે ઘરેલું મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સને પણ આ સુવિધા મળવાથી માર્કેટમાં ઘર્ષણ ઘટશે, ખાસ કરીને જ્યારે ઇન્ડેક્સ રિબેલેન્સિંગ અથવા મોટા પ્રમાણમાં રિડેમ્પશન જેવી ઘટનાઓ બને ત્યારે કામગીરી સરળ બનશે.
સુરક્ષાના કયા પગલાં લેવાશે?
માર્કેટમાં સ્થિરતા જળવાઈ રહે તે માટે SEBI એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે:
- સિક્યોરિટીઝનું સેટલમેન્ટ ગ્રોસ બેસિસ પર જ થશે જેથી ડિલિવરીમાં પારદર્શિતા રહે.
- નેટ સેટલમેન્ટ માત્ર વ્યક્તિગત મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ પૂરતું જ મર્યાદિત રહેશે, જેથી ક્રોસ-સ્કીમ સેટલમેન્ટ જેવી ગૂંચવણો ટાળી શકાય.
આ ફેરફારથી ફંડ મેનેજરોને તેમની મૂડીનો વધુ સારી રીતે ઉપયોગ કરવામાં મદદ મળશે, જે અંતે ઇન્ડસ્ટ્રીની કામગીરીને આધુનિક બનાવશે.