SEBI હવે વિદેશી રોકાણકારો (FPI) માટે પાલન (Compliance) પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ ઉપરાંત રેગ્યુલેટરે સ્ટોક એક્સચેન્જની સેલ્ફ-લિસ્ટિંગ અને જૂના રિજનલ એક્સચેન્જોને ફરી શરૂ કરવા અંગે પણ પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે.
વિદેશી રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવાની તૈયારી
માર્કેટ રેગ્યુલેટર SEBI એ ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટર્સ (FPIs) માટે નિયમનકારી માળખાને વધુ લવચીક બનાવવાની કવાયત શરૂ કરી છે. લાંબા સમયથી આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારો ફરિયાદ કરી રહ્યા હતા કે ભારતીય બજારમાં પાલન (Compliance) પ્રક્રિયા જટિલ છે. હવે રેગ્યુલેટર એક કન્સલ્ટેશન પેપર બહાર પાડવા જઈ રહ્યું છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રોકાણના માર્ગમાં આવતી અડચણોને દૂર કરીને વધુ વિદેશી મૂડી આકર્ષવાનો છે.
એક્સચેન્જ સેલ્ફ-લિસ્ટિંગ પર શંકા
શું સ્ટોક એક્સચેન્જો પોતાના પ્લેટફોર્મ પર લિસ્ટ થઈ શકે? આ જૂના અને ચર્ચાસ્પદ મુદ્દા પર SEBI હજુ પણ સાવધ છે. જોકે આ દરખાસ્તને સંપૂર્ણપણે ફગાવી નથી દેવાઈ, પરંતુ નિયમનકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે એક્સચેન્જો પોતે જ રેગ્યુલેટર અને કોમર્શિયલ ઓપરેટર બંનેની ભૂમિકા ભજવતા હોવાથી હિતોનો સંઘર્ષ (Conflict of Interest) સર્જાઈ શકે છે. આથી, કોઈ પણ નિર્ણય લેતા પહેલા મજબૂત સુરક્ષા કવચ હોવા જરૂરી છે.
રિજનલ એક્સચેન્જોનું ભવિષ્ય
કોલકાતા સ્ટોક એક્સચેન્જ જેવા બંધ પડેલા પ્રાદેશિક એક્સચેન્જોને ફરી શરૂ કરવા અંગે SEBI એ શંકા વ્યક્ત કરી છે. આધુનિક ઈલેક્ટ્રોનિક ટ્રેડિંગ સિસ્ટમ્સના યુગમાં જૂના ભૌતિક એક્સચેન્જ મોડેલની ઉપયોગિતા ઘટતી જાય છે. હવે જો કોઈ એન્ટિટીને લાયસન્સ જોઈએ, તો તેણે અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી અને AI-આધારિત જોખમો સામે લડવાની ક્ષમતા સાબિત કરવી પડશે, જે ખૂબ જ મુશ્કેલ છે.
વધતી જતી આર્થિક તાકાત
ભારતીય નાણાકીય પ્રણાલી માટે આ એક તેજીનો સમય છે. છેલ્લા એક દાયકામાં માર્કેટ કેપિટલાઈઝેશનનો GDP સાથેનો ગુણોત્તર જે 2016 માં 69% હતો, તે વધીને હવે 130% પર પહોંચી ગયો છે. સાથે જ કોર્પોરેટ બોન્ડ માર્કેટ પણ વધીને આશરે ₹61 લાખ કરોડ થઈ ગયું છે. હવે રેગ્યુલેટરનું આગામી લક્ષ્ય વ્યવસાયો માટે ફાઇનાન્સિંગના નવા માર્ગો ખોલવા અને રિટેલ રોકાણકારોની ભાગીદારી વધારવાનું છે.