SEBI એ રોકાણકારો માટે નવા નિયમોનો મુસદ્દો બહાર પાડ્યો છે. હવે મેનેજર-લેડ (Manager-led) એક્ક્રેડિટેશન રૂટ દ્વારા રોકાણકારો જટિલ માર્કેટ પ્રોડક્ટ્સ માટે સરળતાથી ક્વોલિફાય થઈ શકશે. વ્યક્તિગત રોકાણકારો માટે ₹5 કરોડ અને કોર્પોરેટ બોડી માટે ₹20 કરોડની સંપત્તિ હોવી જરૂરી બનશે. આનાથી વધુ રોકાણકારો Alternative Investment Funds (AIFs) જેવી પ્રોડક્ટ્સમાં રોકાણ કરી શકશે.
SEBI નો રોકાણકારો માટે મોટો નિર્ણય
સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI) એ ભારતમાં એક્ક્રેડિટેડ ઇન્વેસ્ટર્સ (Accredited Investors) માટેના નિયમોમાં મોટા ફેરફાર કરવાનું સૂચન કર્યું છે. આ નવા પ્રસ્તાવનો મુખ્ય હેતુ હાઈ-નેટ-વર્થ ઇન્ડિવિજ્યુઅલ્સ (High-Net-Worth Individuals) અને કોર્પોરેટ સંસ્થાઓ માટે જટિલ ફાઇનાન્સિયલ પ્રોડક્ટ્સ (Financial Products) માં રોકાણ કરવાનું સરળ બનાવવાનો છે.
મેનેજર-લેડ એક્ક્રેડિટેશન રૂટ
હાલમાં, રોકાણકારોને એક્ક્રેડિટેડ ગણવા માટે થર્ડ-પાર્ટી એજન્સી સિસ્ટમ પર આધાર રાખવામાં આવે છે. SEBI હવે એક નવી 'મેનેજર-લેડ' (Manager-led) એક્ક્રેડિટેશન પદ્ધતિ લાવવાની યોજના ધરાવે છે. આ નવી પદ્ધતિ હેઠળ, જે ફંડ મેનેજર્સ (Fund Managers) આ ફાઇનાન્સિયલ પ્રોડક્ટ્સનું સંચાલન કરે છે, તેઓ પોતે જ રોકાણકારોની એક્ક્રેડિટેડ સ્ટેટસ (Accredited Status) ની ચકાસણી કરી શકશે. આ પ્રક્રિયા રોકાણકારો માટે ખૂબ જ ઝડપી બની શકે છે. એકવાર મેનેજર-લેડ રૂટ હેઠળ એક્ક્રેડિટેડ થઈ ગયા પછી, જો રોકાણકાર યોગ્યતાના માપદંડોને પૂર્ણ કરવાનું ચાલુ રાખે તો, તે જ મેનેજર દ્વારા હેન્ડલ કરવામાં આવતી પ્રોડક્ટ્સ માટે આ સ્ટેટસ ત્રણ વર્ષ સુધી માન્ય રહેશે.
નવી લાયકાત અને સંપત્તિના માપદંડો
રોકાણકારોના વર્તુળને વિસ્તૃત કરવા માટે, SEBI એ સંપત્તિ-આધારિત નવા માપદંડો સૂચવ્યા છે. વ્યક્તિગત રોકાણકારો કે જેઓ સિક્યોરિટીઝ માર્કેટમાં ઓછામાં ઓછી ₹5 કરોડ ની સંપત્તિ ધરાવે છે, તેઓ એક્ક્રેડિટેડ ઇન્વેસ્ટર ગણાશે. કોર્પોરેટ બોડીઝ માટે, આ થ્રેશોલ્ડ (Threshold) ₹20 કરોડ રાખવાનો પ્રસ્તાવ છે. SEBI એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે 'સિક્યોરિટીઝ માર્કેટ એસેટ્સ' (Securities Market Assets) માં ડિમેટ ઇક્વિટી (Demat Equity), ડેટ (Debt), REITs, InvITs, AIF યુનિટ્સ, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ, ફ્યુચર્સ ઓપન ઇન્ટરેસ્ટ (Futures Open Interest), અનલિસ્ટેડ સિક્યોરિટીઝ (Unlisted Securities) અને વિદેશી માર્કેટ રોકાણોનો સમાવેશ થશે.
સંભવિત રોકાણકારોની સંખ્યામાં વધારો
આ ફેરફારોથી લગભગ 3.7 લાખ નવા રોકાણકારો એક્ક્રેડિટેડ શ્રેણીમાં આવી શકે છે, જે હાલમાં AIFs હેઠળ નોંધાયેલા 96,000 રોકાણકારો કરતાં નોંધપાત્ર વધારો છે. વધુમાં, ભારનની બહાર રહેતા તમામ વ્યક્તિઓ, જેમાં ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટર્સ (Foreign Portfolio Investors - FPIs) નો સમાવેશ થાય છે, તેમને પણ ડીમ્ડ એક્ક્રેડિટેડ સ્ટેટસ (Deemed Accredited Status) આપવામાં આવશે, જે ભારતીય માર્કેટ પ્રોડક્ટ્સમાં તેમની ભાગીદારીને સુવ્યવસ્થિત કરી શકે છે.
ફંડ મેનેજર્સ માટે નવી જવાબદારીઓ
જોકે આ ફેરફારો રોકાણની તકોને સરળ બનાવશે, તેમ છતાં તે ફંડ મેનેજર્સ (Fund Managers) પર નવી જવાબદારીઓ પણ લાદશે. રોકાણકારોના સ્ટેટસની ચકાસણી અને રેકોર્ડિંગ માટે મજબૂત સિસ્ટમ જાળવવાની જવાબદારી મેનેજર્સ પર આવશે. SEBI એ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે આ પગલાં સેલ્ફ-સર્ટિફિકેશન (Self-certification) ને રોકવા અને મેનેજર્સ દ્વારા કડક અનુપાલન (Compliance) રેકોર્ડ જાળવવામાં આવે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે છે. આ વિસ્તૃત એક્ક્રેડિટેડ ઇન્વેસ્ટર પૂલ (Accredited Investor Pool) વધુ જટિલ અને ઉચ્ચ-જોખમવાળા નાણાકીય ઉત્પાદનો સાથે વધુ લોકોને સંપર્કમાં લાવી શકે છે.