SEBI હવે ભારતીય સ્ટોક એક્સચેન્જોને ટ્રેડિંગની સાથે અન્ય વેલ્યુ-એડેડ સર્વિસ આપવાની મંજૂરી આપવા પર વિચાર કરી રહ્યું છે. આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એક્સચેન્જોની ટ્રાન્ઝેક્શન ફી પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે.
આવકના મોડેલમાં મોટો બદલાવ\n\nવર્તમાન સમયમાં મોટાભાગના માર્કેટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ટ્રાન્ઝેક્શન ફી જ આવકનું મુખ્ય સાધન છે. જો એક્સચેન્જો ડેટા એનાલિટિક્સ અને સ્પેશિયલાઈઝ્ડ રિસર્ચ ટૂલ્સ જેવી સેવાઓ આપે, તો તેમને સ્થિર આવક મળી શકે છે. આ વધારાની કમાણીનો ઉપયોગ ભવિષ્યમાં ટેકનોલોજી અને માર્કેટ સર્વેલન્સ સિસ્ટમમાં રોકાણ કરવા માટે થઈ શકે છે.\n\n### નફાખોરી અને ન્યુટ્રાલિટી વચ્ચેનું સંતુલન\n\nઆ નિર્ણય એક તરફ બિઝનેસ માટે સકારાત્મક જણાય છે, પરંતુ નિષ્ણાતોએ 'કોન્ફ્લિક્ટ ઓફ ઈન્ટરેસ્ટ' (Conflict of Interest) અંગે ચેતવણી આપી છે. જો કોઈ એક્સચેન્જ રેગ્યુલેટરની સાથે કોમર્શિયલ સર્વિસ પ્રોવાઈડર પણ બને, તો તે પોતાના ડેટાના આધારે ટ્રેડિંગ માહોલને પ્રભાવિત કરી શકે છે. બજારની નિષ્પક્ષતા જાળવી રાખવી એ સૌથી મોટો પડકાર છે.\n\n### અમલીકરણ કેવી રીતે થશે?\n\nSEBI આ મામલે ખૂબ જ સાવચેતીપૂર્વક આગળ વધી રહી છે. સંભવ છે કે શરૂઆતમાં માત્ર નોન-સેન્સિટિવ સેવાઓ માટે જ મંજૂરી આપવામાં આવે. રેગ્યુલેટર દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવનાર નવો ફ્રેમવર્ક અને સુરક્ષાના નિયમો જ આ સમગ્ર પ્રક્રિયાની દિશા નક્કી કરશે. હાલ આ પ્રસ્તાવ માત્ર પોલિસી લેવલ પર છે, જેના પર રોકાણકારોની નજર રહેશે.
