SEBI એ એક્્રેડિટેડ ઇન્વેસ્ટર (Accredited Investor) ફ્રેમવર્કમાં મોટા ફેરફારો સૂચવ્યા છે. આ બદલાવથી લગભગ **4 લાખ** નવા રોકાણકારોને ફાયદો થઈ શકે છે. જોકે, ફંડ મેનેજરોને પોતાના ક્લાયન્ટ્સને સર્ટિફાઇ કરવાની છૂટ આપવાની દરખાસ્ત પર હિતોના ટકરાવ (conflict of interest) ની ચિંતાઓ ઊભી થઈ છે. આ દરખાસ્તો પર **3 સપ્ટેમ્બર, 2026** સુધી જાહેર અભિપ્રાય મંગાવવામાં આવ્યો છે.
SEBI ની નવી દરખાસ્ત શું છે?
સેક્યુરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા (SEBI) એ રોકાણકારો માટે નવા નિયમો લાવવાની તૈયારી કરી લીધી છે. તેમણે એક્્રેડિટેડ ઇન્વેસ્ટર (AI) ફ્રેમવર્કને સુધારવા માટે એક કન્સલ્ટેશન પેપર બહાર પાડ્યું છે. આનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઓનબોર્ડિંગ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાનો અને હાલમાં લગભગ 1 લાખ ની આસપાસ રહેલા એક્્રેડિટેડ રોકાણકારોના પૂલને વધારીને 3.7 લાખથી 4 લાખ સુધી પહોંચાડવાનો છે. આ દરખાસ્ત 13 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ જાહેર કરવામાં આવી હતી.
મેનેજર-લેડ એક્રિડિટેશન: શું છે નવીનતા?
આ દરખાસ્તોમાં સૌથી મોટો ફેરફાર 'મેનેજર-લેડ એક્રિડિટેશન'નો છે. આ મોડેલ હેઠળ, ઓલ્ટરનેટિવ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ્સ (AIFs), પોર્ટફોલિયો મેનેજમેન્ટ સર્વિસિસ (PMS) અને સ્પેસિફાઇડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ્સ (SIFs) ના મેનેજરોને સીધા જ સંભવિત રોકાણકારોને સર્ટિફાઇ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. SEBI નું માનવું છે કે આનાથી સ્વતંત્ર એક્રિડિટેશન એજન્સીઓ પરની નિર્ભરતા ઘટશે, જે હાલમાં પ્રક્રિયાને ખર્ચાળ અને જટિલ બનાવે છે. આ ઉપરાંત, નવા નિયમો હેઠળ, વ્યક્તિગત રોકાણકારો માટે સિક્યોરિટીઝ માર્કેટ એસેટ્સના આધારે ₹5 કરોડ અને કોર્પોરેટ બોડીઝ માટે ₹20 કરોડ ની લાયકાત નક્કી કરવામાં આવી છે. ભારતની બહાર રહેતા તમામ વ્યક્તિઓ, જેમાં ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટર્સ (FPIs) નો પણ સમાવેશ થાય છે, તેમને ડીમ્ડ એક્્રેડિટેડ ઇન્વેસ્ટર ગણવામાં આવશે.
હિતોનો ટકરાવ: ચિંતા શા માટે?
જોકે આ ફેરફારોનો ઉદ્દેશ્ય બિઝનેસ કરવાની સરળતા વધારવાનો છે, પરંતુ બજારના નિષ્ણાતો આ દરખાસ્તો પર સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે. મુખ્ય ચિંતા 'હિતોના ટકરાવ' (conflict of interest) ની છે. ટીકાકારોનું કહેવું છે કે જ્યારે ઇન્વેસ્ટમેન્ટ મેનેજરોને પોતાના ક્લાયન્ટ્સને સર્ટિફાઇ કરવાની છૂટ મળશે, ત્યારે તેઓ કડક ડ્યુ ડિલિજન્સ કરતાં ક્લાયન્ટ મેળવવાને પ્રાધાન્ય આપી શકે છે. એવી આશંકા છે કે આનાથી રોકાણકારોના રક્ષણ માટેના સુરક્ષા ઉપાયો નબળા પડી શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે તેઓ જટિલ અથવા ઉચ્ચ-જોખમી નાણાકીય ઉત્પાદનોમાં રોકાણ કરી રહ્યા હોય.
આગળ શું?
SEBI હાલમાં આ દરખાસ્તો પર જનતાના અભિપ્રાય માંગી રહ્યું છે, અને આ કન્સલ્ટેશન વિન્ડો 3 સપ્ટેમ્બર, 2026 સુધી ખુલ્લી રહેશે. રોકાણકારો અને ઉદ્યોગના સહભાગીઓએ એ જોવું પડશે કે શું SEBI અંતિમ માર્ગદર્શિકામાં હિતોના ટકરાવ સંબંધિત ચિંતાઓને દૂર કરે છે, કે પછી મેનેજર-લેડ એક્રિડિટેશન મોડેલ યથાવત રાખવામાં આવે છે. અંતિમ નિર્ણય જ નક્કી કરશે કે ઉચ્ચ-જોખમી બજાર માર્ગો માટે રોકાણકારોની લાયકાત કેવી રીતે નક્કી થશે.