માર્કેટ રેગ્યુલેટર SEBI એ મર્ચન્ટ બેંકર Axis Capital સામે કડક કાર્યવાહી કરી છે. કંપનીએ નિયમોની મર્યાદા બહાર જઈને ક્રેડિટ ગેરેન્ટી આપી હતી, જેનો ભાંડો સોજો ઇન્ફોટેલ કેસમાં ફૂટ્યો છે.
માર્કેટ રેગ્યુલેટર SEBI એ Axis Capital Limited ને મર્ચન્ટ બેંકર તરીકેની કામગીરીમાં મર્યાદા ઓળંગવા બદલ ઠપકો આપ્યો છે. તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે કંપની નોન-કન્વર્ટિબલ ડિબેન્ચર (NCD) ઇશ્યૂમાં રોકાણકારોને ક્રેડિટ ગેરેન્ટી આપી રહી હતી. આ પ્રેક્ટિસના કારણે મર્ચન્ટ બેંકર એક ધિરાણકર્તા (Lender) ની ભૂમિકામાં આવી ગયા હતા, જે ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંકિંગના નિયમો વિરુદ્ધ છે.
સોજો ઇન્ફોટેલ કેસ શું છે?
આ સમગ્ર વિવાદનું કેન્દ્ર Sojo Infotel Pvt Ltd નો સોદો છે. SEBI ના ઓબ્ઝર્વેશન મુજબ, Axis Capital એ આ ડેલને એવી રીતે સ્ટ્રક્ચર કર્યું હતું કે જો ઇશ્યુઅર નાણાં ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જાય તો કંપનીએ પોતે જવાબદારી ઉપાડવી પડે. આ શરત મુજબ, જ્યારે કંપની ડિફોલ્ટ થઈ ત્યારે Axis Capital એ રોકાણકારોને ₹166.84 કરોડની ચૂકવણી કરવી પડી હતી.
આર્થિક નફો અને નિયમોનો ભંગ
રેગ્યુલેટરના ડેટા મુજબ, આવી સ્ટ્રક્ચર્ડ પ્રોડક્ટ્સ દ્વારા કંપનીએ અંદાજે ₹299 કરોડની કમાણી કરી હતી. જોકે, કંપનીનો બચાવ હતો કે આમાં એસેટ હાઇપોથીકેશન (Asset Hypothecation) સામેલ હતું, પરંતુ SEBI એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મર્ચન્ટ બેંકર્સનું કામ માત્ર ઇશ્યૂ મેનેજ કરવાનું છે, લોન કે ક્રેડિટ રિસ્ક લેવાનું નહીં.
જોકે Axis Capital એ આ પ્રકારની પ્રેક્ટિસ એપ્રિલ 2023 માં બંધ કરી દીધી હતી, છતાં આ આદેશ માર્કેટના તમામ મધ્યસ્થીઓ માટે એક ચેતવણી સમાન છે. હવે રોકાણકારો પણ એવી કંપનીઓ પર નજર રાખી રહ્યા છે જેમના બિઝનેસ મોડેલમાં રિસ્ક લેવાની આદત છે.