ભારતીય શેરબજારમાં F&O સેગમેન્ટમાં ટ્રેડિંગ કરતા નાના રોકાણકારો માટે આ આંકડા ચિંતાજનક છે. FY26 દરમિયાન લગભગ **88%** ટ્રેડર્સ નુકસાનમાં રહ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગનું જોખમ કેટલું મોટું છે.
નુકસાનનું ગણિત અને વાસ્તવિકતા
માર્કેટ રેગ્યુલેટર SEBI ના તાજેતરના ડેટા મુજબ, FY26માં રિટેલ ટ્રેડર્સને કુલ ₹91,685 કરોડનું નેટ નુકસાન થયું છે. જોકે આ આંકડો અગાઉના વર્ષના ₹1.12 લાખ કરોડના નુકસાન કરતા ઓછો છે, છતાં સામાન્ય રોકાણકારોની મૂડી ધોવાઈ રહી છે તે ગંભીર બાબત છે.
ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગ કેમ જોખમી છે?
રિટેલ રોકાણકારોના કુલ નુકસાનમાં 92% હિસ્સો માત્ર ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગનો છે. આશરે 97% રિટેલ ટ્રેડર્સ ઓપ્શન બાઈંગ (Option Buying) કરે છે, જે લોટરી જેવું કામ કરે છે. ખાસ કરીને ટૂંકી મુદતના કોન્ટ્રાક્ટ્સમાં વળતર મેળવવાની લાલચમાં રોકાણકારો પોતાની મૂડી ગુમાવે છે.
પ્રોફેશનલ્સ સામે કેમ હારી રહ્યા છે રિટેલર્સ?
રિટેલર્સ જેની સામે ટ્રેડિંગ કરી રહ્યા છે, તે ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ડેસ્ક પાસે હાઈ-ફ્રિકવન્સી ટ્રેડિંગ (HFT), અદ્યતન અલ્ગોરિધમ્સ અને પ્રોપર રિસ્ક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ હોય છે. બીજી તરફ રિટેલ ટ્રેડર્સ ઘણીવાર લાગણીઓમાં આવીને અથવા FOMO ના કારણે 'રિવન્જ ટ્રેડિંગ' કરીને નુકસાન વધારે છે.
હિડન ખર્ચ અને માર્કેટનો ટ્રેન્ડ
ફક્ત ટ્રેડિંગ લોસ જ નહીં, પણ FY22 થી FY26 દરમિયાન રિટેલર્સ દ્વારા બ્રોકરેજ, ટેક્સ અને અન્ય ચાર્જિસ પેટે ₹1 લાખ કરોડથી વધુ ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે. આ હાઈ ટર્નઓવર રોકાણકારોના વેલ્થ ક્રિએશનમાં મોટો અવરોધ છે.
જોકે, હવે માર્કેટમાં જાગૃતિ આવી રહી હોય તેવું લાગે છે. FY26માં એક્ટિવ F&O ટ્રેડર્સની સંખ્યા 20% ઘટીને 78.6 લાખ થઈ ગઈ છે અને નવા એન્ટ્રન્ટ્સમાં 40% નો ઘટાડો નોંધાયો છે. આગામી સમયમાં SEBI વીકલી એક્સપાયરી અને એલિજિબિલિટી માપદંડો અંગે વધુ કડક નિયમો લાવે તેવી શક્યતા છે.