Whalesbook
NSEનો IPO લાવવાનો પ્લાન હવે વધુ મજબૂત બન્યો છે. SEBI (Securities and Exchange Board of India) તરફથી ક્લિયરન્સ મળ્યા બાદ, NSE પબ્લિક લિસ્ટિંગની તૈયારી કરી રહી છે. જોકે, અહીં એક મોટો નિયમ નડતરરૂપ બન્યો છે. ભારતીય કાયદા મુજબ, કોઈ પણ સ્ટોક એક્સચેન્જ પોતાના જ પ્લેટફોર્મ પર લિસ્ટ થઈ શકતું નથી. આ કારણે, NSE ને Bombay Stock Exchange (BSE) જેવા અન્ય માન્ય પ્લેટફોર્મ પર લિસ્ટ થવું પડશે. NSE મેનેજમેન્ટ, ખાસ કરીને CEO આશિષ ચૌહાણે પુષ્ટિ કરી છે કે એક્સચેન્જ સ્વ-નિયમન (self-regulation) માં હિતોના ટકરાવ (conflict of interest) ને કારણે આ નિયમ બનાવવામાં આવ્યો છે. કંપની આશરે $2.5 બિલિયનના ઓફર માટે ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંકોની નિમણૂક કરશે અને ડ્રાફ્ટ રેડ હેરિંગ પ્રોસ્પેક્ટસ (DRHP) ટૂંક સમયમાં ફાઈલ કરવામાં આવશે.
NSEના IPOની એક મુખ્ય ખાસિયત તેની ઓફર ફોર સેલ (OFS) સ્ટ્રક્ચર છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે NSE પોતાના ઓપરેશન્સ કે વિસ્તરણ માટે કોઈ નવું ભંડોળ એકઠું નહીં કરે. તેના બદલે, IPO હાલના શેરહોલ્ડરો દ્વારા શેર વેચવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવશે. NSE માં હાલ 1,95,000 જેટલા વ્યક્તિગત શેરહોલ્ડરો છે, જેઓ કુલ 100% હિસ્સો ધરાવે છે. આ વેચાણમાંથી મળતી રકમ સીધી વેચાણકર્તા શેરહોલ્ડરોને જશે, NSE ને નહીં. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મોટી સંખ્યામાં શેરધારકોને લિક્વિડિટી (liquidity) પૂરી પાડવાનો અને તેમના માટે એક્ઝિટ (exit) નો માર્ગ ખોલવાનો છે. મોટાભાગના IPOs કંપનીના વિકાસ માટે ફંડ એકત્ર કરવા માટે હોય છે, તેનાથી આ IPO અલગ છે.
NSEના CEO આશિષ ચૌહાણે કંપનીના વેલ્યુએશન (valuation) અંગેની અટકળો પર લગામ કસવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. જાહેર થયેલા આંકડાઓ, જેમાં NSE નું મૂલ્ય આશરે $50 બિલિયન આંકવામાં આવ્યું હતું, તેને તેમણે અત્યંત અટકળ આધારિત ગણાવ્યા છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ફાઇનલ પ્રાઇસિંગ IPO ની તારીખ નજીક આવતાં, બજારની સ્થિતિ, કંપનીના નાણાકીય પ્રદર્શન, ઇન્ડસ્ટ્રીના અન્ય ખેલાડીઓ સાથે સરખામણી અને વ્યાપક આર્થિક પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખીને નક્કી કરવામાં આવશે. IPO બજારની અસ્થિરતાને કારણે, કોઈપણ વર્તમાન આંકડાને સાવચેતીપૂર્વક લેવા જોઈએ.
લિક્વિડિટી પૂરી પાડવા ઉપરાંત, પબ્લિક લિસ્ટિંગના કારણે કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ (corporate governance) અને પારદર્શિતામાં પણ મોટો સુધારો થશે. ચૌહાણે જણાવ્યું કે પબ્લિક માલિકી અને રોકાણકારોના વધતા સ્ક્રુટિની (scrutiny) ને કારણે NSE જેવી જાહેર ઉપયોગી સંસ્થાઓ વધુ પારદર્શક અને જવાબદાર બનશે. આનાથી ઓપરેશનલ સમસ્યાઓ કે ચિંતાઓ વધુ ઝડપથી ઉજાગર થઈ શકે છે. LIC (Life Insurance Corporation) જેવી સંસ્થાઓના લિસ્ટિંગ બાદ ગવર્નન્સમાં સુધારો જોવા મળ્યો છે, અને NSE પણ આ જ રાહ પર ચાલશે તેવી અપેક્ષા છે.
જોકે, આ IPO કેટલાક જોખમો પણ ધરાવે છે. ફક્ત OFS પર નિર્ભરતાનો અર્થ છે કે NSE ભવિષ્યની રણનીતિઓ માટે નવું ભંડોળ એકત્ર કરી શકશે નહીં. સ્વ-લિસ્ટિંગ પરનો પ્રતિબંધ અમલીકરણની જટિલતા અને ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે. લગભગ 1,95,000 જેટલા શેરધારકોના સંચાલનમાં પણ પડકારો આવી શકે છે. વેલ્યુએશન અંગેની અટકળો પણ IPO ના સફળ પ્રાઇસિંગ પર અસર કરી શકે છે.