NSE IPO ને SEBI ની મંજૂરી: દાયકાઓની રાહ બાદ હવે લિસ્ટિંગની તૈયારી!

SEBI ની મંજૂરી: NSE IPO નો માર્ગ મોકળો

સેબી (SEBI) તરફથી નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ ઓફ ઇન્ડિયા (NSE) ને તેના લાંબા સમયથી રાહ જોવાઈ રહેલા ઇનિશિયલ પબ્લિક ઓફરિંગ (IPO) માટે નો-ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ (No-Objection Certificate) મળી ગયું છે. આ મંજૂરી એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે, જે લગભગ એક દાયકાથી ચાલી રહેલી લિસ્ટિંગ પ્રક્રિયાને આગળ ધપાવશે. NSE હવે પ્યોર ઓફર ફોર સેલ (OFS) સ્ટ્રક્ચર દ્વારા લિસ્ટ થશે, જેનો અર્થ છે કે હાલના શેરહોલ્ડરો (Shareholders) તેમના હિસ્સાનું વેચાણ કરશે, કંપની પોતે ફ્રેશ ફંડ (Fresh Fund) એકત્ર કરશે નહીં.

IPO સાઈઝ અને વેલ્યુએશન

અહેવાલો મુજબ, NSE ડ્રાફ્ટ રેડ હેરિંગ પ્રોસ્પેક્ટસ (DRHP) માર્ચ-એપ્રિલના અંત સુધીમાં ફાઇલ કરવાની યોજના ધરાવે છે. આ IPO દ્વારા અંદાજે ₹23,000 કરોડ એકત્ર થવાની શક્યતા છે. અનલિસ્ટેડ માર્કેટ (Unlisted Market) માં NSE નું વેલ્યુએશન લગભગ $55 બિલિયન છે, જે તેને ભારતના સૌથી મોટા IPO માંથી એક બનાવી શકે છે. આ IPO એક્સચેન્જના લગભગ 4.5% ઇક્વિટી (Equity) નું વેચાણ કરશે.

દાયકાઓની કાયદાકીય ગડમથલ અને સમાધાન

NSE નો IPO નો માર્ગ સરળ રહ્યો નથી. 2016 માં, કો-લોકેશન (Co-location) અને 'ડાર્ક ફાઇબર' (Dark Fibre) ટ્રેડિંગ પ્રથાઓ અંગેના નિયમનકારી તપાસને કારણે લિસ્ટિંગ પ્રક્રિયા અટકી ગઈ હતી. આ મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે NSE એ SEBI સાથે સમાધાન કર્યું અને લગભગ ₹1,400 કરોડ ચૂકવ્યા. આ સમાધાનને નિયમનકારી અવરોધો દૂર કરવા માટે એક પૂર્વશરત માનવામાં આવતું હતું. NSE ભૂતકાળમાં પણ નિયમનકારી કાર્યવાહીનો સામનો કરી ચૂક્યું છે, જેમાં 2019 માં ₹11.00 અબજ નો દંડ પણ સામેલ છે. SEBI તરફથી અંતિમ મંજૂરી કોઈ ઔપચારિક સમિતિની મંજૂરીની રાહ જોયા વિના આપવામાં આવી, જે ભૂતકાળની ગવર્નન્સ (Governance) સંબંધિત ચિંતાઓના નિરાકરણનો સંકેત આપે છે.

શેરધારકોની વિશાળ સંખ્યા: એક મોટો પડકાર

NSE ના IPO માં એક મુખ્ય ઓપરેશનલ (Operational) પડકાર તેના શેરધારકોની મોટી સંખ્યા છે, જે વધીને લગભગ 1.91 લાખ થઈ ગઈ છે. આ વિશાળ અને છૂટાછવાયા માલિકીના કારણે શેરધારકો પાસેથી OFS માં ભાગ લેવા માટે સંમતિ મેળવવાની પ્રક્રિયા જટિલ અને સમય માંગી લે તેવી બની શકે છે.

નાણાકીય સ્થિતિ અને બજારમાં સ્થાન

નાણાકીય રીતે, NSE એ FY25 માટે ₹19,177 કરોડ ની આવક અને ₹12,188 કરોડ નો નેટ પ્રોફિટ (Net Profit) નોંધાવ્યો છે. અનલિસ્ટેડ માર્કેટમાં, તેના શેર લગભગ ₹2,110 પર ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે, જે આશરે 63.47 નો P/E રેશિયો (P/E Ratio) અને 46% નો મજબૂત ROE (Return on Equity) દર્શાવે છે.

સ્પર્ધાત્મક લેન્ડસ્કેપ અને ભવિષ્યનો અંદાજ

ભારતના મુખ્ય સ્ટોક એક્સચેન્જ તરીકે, NSE ઇક્વિટી કેશ, ઓપ્શન્સ અને ફ્યુચર્સ ટ્રેડિંગમાં પ્રભુત્વ ધરાવે છે. તેના પ્રતિસ્પર્ધી, બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) નું બજાર મૂલ્યાંકન લગભગ ₹1.17 લાખ કરોડ છે અને ફેબ્રુઆરી 2026 સુધીમાં TTM P/E રેશિયો લગભગ 68.5 છે. BSE વિશ્વના સૌથી મોટા એક્સચેન્જ પૈકી એક છે, જ્યારે NSE બજાર મૂલ્યાંકન દ્વારા ટોચના વૈશ્વિક એક્સચેન્જમાં સ્થાન ધરાવે છે.

2026 માં ભારતીય મૂડી બજારો (Capital Markets) વૃદ્ધિ માટે તૈયાર છે. 2025 માં વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) દ્વારા નોંધપાત્ર આઉટફ્લો (Outflow) જોવા મળ્યો હોવા છતાં, તેના ઉલટાવાની અપેક્ષા છે, જે બજારના પ્રદર્શન અને શેરના મૂલ્યાંકનને ટેકો આપી શકે છે. ભારતમાં IPO માર્કેટે સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવી છે, જેમાં મજબૂત સ્થાનિક રોકાણકારોની માંગ છે. વિશ્લેષકો NSE ની ભાવિ વૃદ્ધિની સંભાવનાઓ અંગે આશાવાદી છે, આગામી વર્ષોમાં 15-23% CAGR (Compound Annual Growth Rate) ની આગાહી કરી રહ્યા છે.