NSE ના સિંગલ-સ્ટોક ફ્યુચર્સમાં **59.4%** વોલ્યુમ માત્ર એક્સપાયરીના ચાર દિવસમાં જ નોંધાય છે. આ આંકડો સૂચવે છે કે ટ્રેડર્સ જે વોલ્યુમ જોઈ રહ્યા છે તે વાસ્તવિક લિક્વિડિટી કરતા ઘણું વધારે હોઈ શકે છે, જે ટ્રેડ એક્ઝિક્યુશનમાં મોટું જોખમ ઊભું કરે છે.
શું છે આ વોલ્યુમનો ખેલ?
માર્કેટ એનાલિટિક્સ ફર્મ Vtrender ના લેટેસ્ટ રિપોર્ટ મુજબ, સપ્ટેમ્બર 2026 માં ટોચના 100 સિંગલ-સ્ટોક ફ્યુચર્સનું 59.4% વોલ્યુમ માત્ર ચાર દિવસના એક્સપાયરી વિન્ડોમાં જ થયું છે. ઓગસ્ટમાં આ આંકડો 55% હતો, જે સાબિત કરે છે કે મોટાભાગનું વોલ્યુમ રોલઓવર (Rollover) ને કારણે છે, નહીં કે નિયમિત ટ્રેડિંગને કારણે.
એવરેજ વિરુદ્ધ મીડિયન: ક્યાં છે છેતરપિંડી?
ટ્રેડર્સ માટે સૌથી મોટો ફાંસો એવરેજ વોલ્યુમ છે. ટોચના 100 કોન્ટ્રાક્ટ્સ માટે સરેરાશ દૈનિક વોલ્યુમ 11.40 લાખ છે, પરંતુ વાસ્તવિક 'મીડિયન' વોલ્યુમ માત્ર 6.59 લાખ પર સ્થિર થયું છે. આ મોટો તફાવત દર્શાવે છે કે એક્સપાયરીના દિવસો સિવાય બાકીના મહિનામાં શેર મોટાભાગે 'શાંત' રહે છે. જો તમે માત્ર એવરેજ વોલ્યુમને જોઈને ટ્રેડ લેશો, તો નોન-એક્સપાયરી દિવસોમાં શેર ખરીદવા કે વેચવામાં મોટી મુશ્કેલી પડી શકે છે.
સ્ટોક્સ મુજબ અલગ-અલગ પેટર્ન
- PB Fintech: અહીં રોલઓવર મલ્ટિપલ 15.7 ગણું છે, જે દર્શાવે છે કે સામાન્ય દિવસો કરતા એક્સપાયરીમાં વોલ્યુમ તોતિંગ વધી જાય છે.
- Solar Industries અને Paytm: આ શેરોમાં ટ્રેડિંગ પેટર્ન વધુ સ્થિર છે, જ્યાં રોલઓવર મલ્ટિપલ અનુક્રમે 1.9 અને 2.0 છે.
- Blue-chips: HDFC Bank, Reliance Industries અને Infosys જેવા દિગ્ગજોમાં પણ એક્સપાયરી-ડ્રિવન સ્કીવ જોવા મળે છે, જ્યાં દૈનિક મીડિયન વોલ્યુમ એવરેજ કરતા ઘણું નીચું છે.
વોલેટાલિટી અને CAS નો પ્રભાવ
ઓગસ્ટમાં Closing Auction Session (CAS) ના નવા નિયમો અને 3% મૂવ કેપની અટકળોને કારણે ઈમ્પ્લાઈડ વોલેટાલિટી 90 ના સ્તરને પાર કરી ગઈ હતી. જોકે, સપ્ટેમ્બરમાં પરિસ્થિતિ થોડી સામાન્ય થઈ છે. ટ્રેડર્સ માટે સલાહ એ છે કે તેઓ માસિક વોલ્યુમમાં આવતા કામચલાઉ ઉછાળાને સાચી તરલતા (Liquidity) ગણવાની ભૂલ ન કરે.