National Stock Exchange ના ચેરમેન Srinivas Injeti એ એક્સચેન્જો પર લાગેલા 'સેલ્ફ-લિસ્ટિંગ' પ્રતિબંધ પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે. આ ચર્ચા એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે એક્સચેન્જોના કોમર્શિયલ હિત અને નિયમનકારી (Regulatory) જવાબદારીઓ વચ્ચેના સંતુલન પર મોટી ડિબેટ ચાલી રહી છે.
સેલ્ફ-લિસ્ટિંગનો વિવાદ શું છે?
National Stock Exchange (NSE) ના ચેરમેન Srinivas Injeti ના નિવેદને ભારતીય ફાઇનાન્શિયલ સેક્ટરમાં નવી ચર્ચા જગાવી છે. હાલના નિયમ મુજબ, કોઈ પણ સ્ટોક એક્સચેન્જ પોતાના જ પ્લેટફોર્મ પર લિસ્ટ થઈ શકતું નથી. આ મુદ્દો ત્યારે ચર્ચામાં આવ્યો જ્યારે તાજેતરમાં જ NSE નું Bombay Stock Exchange (BSE) પર લિસ્ટિંગ થયું, જેમાં કંપનીનું વેલ્યુએશન આશરે $47 બિલિયન સુધી પહોંચ્યું હતું.
Conflict of Interest નો મોટો ડર
ભારતમાં સ્ટોક એક્સચેન્જો માત્ર બિઝનેસ નથી કરતા, પરંતુ તે 'ફ્રન્ટલાઈન રેગ્યુલેટર' તરીકે પણ કામ કરે છે. તે ટ્રેડિંગ પર દેખરેખ રાખે છે અને લિસ્ટેડ કંપનીઓ માટે કમ્પ્લાયન્સ નક્કી કરે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો એક્સચેન્જ પોતાની ઉપર જ દેખરેખ રાખવા લાગે, તો કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ અને ન્યુટ્રલ રેગ્યુલેશનમાં 'બ્લાઈન્ડ સ્પોટ' ઊભા થઈ શકે છે.
SEBI નું સ્ટેન્ડ શું છે?
Securities and Exchange Board of India (SEBI) એ હંમેશા ક્રોસ-લિસ્ટિંગ મોડેલનો આગ્રહ રાખ્યો છે, જેથી એક એક્સચેન્જ બીજા પ્લેટફોર્મ પર ટ્રેડ થાય અને ત્રીજો પક્ષ તેની પારદર્શિતા જાળવી રાખે. જો ભવિષ્યમાં SEBI આ નિયમોમાં ફેરફાર કરવાનું વિચારે છે, તો એક સ્પેશિયલ કમિટીની રચના કરવામાં આવી શકે છે, જે આધુનિક ગવર્નન્સ પ્રોટોકોલ્સને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લેશે.
રોકાણકારો માટે આ બાબત અત્યંત મહત્વની છે, કારણ કે કોઈપણ પોલિસી બદલાવ સીધો એક્સચેન્જોની કાર્યક્ષમતા અને પ્રોફિટેબિલિટી પર અસર કરશે.