2004માં કેપિટલ ગેઈન્સ ટેક્સના બદલે લાવવામાં આવેલો સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) હવે એક મોટો રેવન્યુ સોર્સ બની ગયો છે. FY27માં સરકારને **₹73,700 કરોડની** કમાણી થવાનો અંદાજ છે, પરંતુ બીજી તરફ FY26માં રિટેલ ટ્રેડર્સે **₹91,685 કરોડનું** તોતિંગ નુકસાન વેઠ્યું છે.
સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) ની શરૂઆત 2004માં એક કામચલાઉ વ્યવસ્થા તરીકે થઈ હતી. જેનો ઉદ્દેશ્ય લિસ્ટેડ ઈક્વિટી પરના લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન્સ ટેક્સને દૂર કરવાનો હતો. જોકે, બે દાયકા પછી સ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. 2018માં લોન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન્સ ટેક્સ ફરી લાગુ કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં, STT ચાલુ રહ્યો અને હવે તે સરકાર માટે આવકનો એક મોટો સ્તંભ બની ગયો છે.\n\n### રેવન્યુનો મોટો સ્ત્રોત\n\nસરકાર ભલે STT વધારવા પાછળનું કારણ 'અતિશય સટ્ટાબાજી પર અંકુશ' બતાવે છે, પરંતુ આંકડા કંઈક અલગ જ વાર્તા કહે છે. FY26માં સરકારે ₹57,522 કરોડ STT મારફતે મેળવ્યા હતા, જે FY27માં વધીને ₹73,700 કરોડ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. સરકારી તિજોરી માટે આ વોલ્યુમ પર આધારિત ટેક્સ છે, એટલે કે માર્કેટ ઉપર હોય કે નીચે, ટ્રેડિંગ થતું રહેશે તો ટેક્સની આવક વધતી જ રહેશે.\n\n### રિટેલ ટ્રેડર્સ પર માર\n\nSTT અન્ય ટેક્સ કરતાં અલગ છે કારણ કે તે નફા પર નહીં, પણ કુલ ટ્રાન્ઝેક્શન વેલ્યુ પર લાગે છે. આનાથી ટ્રેડર્સ માટે 'બ્રેક-ઈવન' પોઈન્ટ મેળવવો મુશ્કેલ બની જાય છે. FY26માં ઈક્વિટી ડેરિવેટિવ્સમાં કામ કરતા 87.7% વ્યક્તિગત ટ્રેડર્સને કુલ ₹91,685 કરોડનું નુકસાન થયું છે. આ પરિસ્થિતિમાં 0.05% (ફ્યુચર્સ માટે) અને 0.15% (ઓપ્શન્સ પ્રીમિયમ માટે) જેવા ટેક્સના દરો ટ્રેડર્સની મૂડી પર વધુ દબાણ લાવે છે.\n\n### આગળ શું જોવું?\n\nહવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું આ ટેક્સ સ્ટ્રક્ચર માર્કેટને સક્ષમ રાખે છે કે પછી લિક્વિડિટીને અસર કરે છે? જો ટેક્સના વધુ બોજને કારણે ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ ઘટશે તો માર્કેટની કાર્યક્ષમતા પર પ્રશ્નો ઉભા થશે. આગામી ક્વાર્ટર્સમાં રોકાણકારોએ એ જોવું પડશે કે શું રેગ્યુલેટરી બોડી આ ટેક્સ સ્ટ્રક્ચરમાં કોઈ ફેરફાર કરે છે કે પછી સરકારી તિજોરીની પ્રાથમિકતા યથાવત રહેશે.