ભારતમાં સસ્ટેનેબિલિટી રિપોર્ટિંગ હવે માત્ર એક કાયદાકીય પ્રક્રિયા નથી રહી, પણ ડેટા-ડ્રિવન જરૂરિયાત બની છે. હાલમાં NIFTY 100 કંપનીઓમાંથી લગભગ અડધી કંપનીઓએ તેમના ભૂતકાળના ડેટામાં સુધારા કર્યા છે, જે ESG ડિસ્ક્લોઝરની ચોકસાઈ પર મોટા પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.
ડેટાની ગુણવત્તા પર કેમ ઉઠ્યા સવાલ?
ભારતમાં ટોચની 1,000 લિસ્ટેડ કંપનીઓ માટે ESG (Environmental, Social, and Governance) પરફોર્મન્સ જાહેર કરવું ફરજિયાત છે. જોકે, હવે માર્કેટમાં ડેટાની માત્રા કરતા તેની 'ગુણવત્તા' અને 'સરખામણી' (Comparability) વધુ મહત્વની બની ગઈ છે. KPMG ના રિપોર્ટ મુજબ, 94 માંથી 45 NIFTY 100 કંપનીઓએ તેમના ગયા વર્ષના રિપોર્ટના આંકડાઓમાં ફેરફાર કર્યા છે. માપદંડો અને મેથડોલોજી બદલાવાના કારણે ડેટામાં અસંગતતા જોવા મળી રહી છે, જેનાથી વિશ્લેષકો માટે લાંબા ગાળાના ટ્રેન્ડને ટ્રેક કરવાનું મુશ્કેલ બન્યું છે.
SEBI ના કડક પગલાં (BRSR Core)
આ સમસ્યાને ઉકેલવા માટે, SEBI હવે 'BRSR Core' દ્વારા કડક નિયમો લાવી રહી છે. આ હેઠળ મુખ્ય ESG ઈન્ડિકેટર્સ માટે થર્ડ-પાર્ટી એસ્યોરન્સ (Audited Data) ફરજિયાત કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ નિયમ 2026-27 ના નાણાકીય વર્ષ સુધીમાં ટોચની 1,000 કંપનીઓને આવરી લેશે. આનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સસ્ટેનેબિલિટી રિપોર્ટિંગને માત્ર માર્કેટિંગ ટૂલને બદલે એક વિશ્વસનીય બિઝનેસ ડિસ્ક્લોઝર બનાવવાનો છે.
રોકાણકારો માટે Regulatory Risk
રોકાણકારોએ હવે 'ગ્રીનવોશિંગ' (Greenwashing) જેવી બાબતોથી સાવધ રહેવું પડશે. જો કંપનીઓ ખોટી માહિતી આપે છે, તો SEBI ના કડક નિયમો હેઠળ દંડ અથવા ટ્રેડિંગ સસ્પેન્શન જેવી કાર્યવાહી થઈ શકે છે. હવે રોકાણકારો માત્ર ઉત્સર્જનના આંકડા નથી જોતા, પણ આ ESG રોકાણો કેવી રીતે કંપનીના પ્રોફિટ માર્જિન અને લાંબા ગાળાની આર્થિક સ્થિરતાને સુરક્ષિત રાખશે, તે જાણવા માંગે છે.