ભારતીય શેરબજારમાં શુક્રવારે મોટો ભૂકંપ જોવા મળ્યો હતો. માર્જિન ટ્રેડિંગ ફેસિલિટી (MTF) દ્વારા લેવાયેલા પોઝિશનમાં એક જ દિવસમાં રેકોર્ડ **₹3,000 કરોડ**નું લિક્વિડેશન થયું છે, જે **2017** પછીનો સૌથી મોટો આંકડો છે.
માર્કેટમાં લિક્વિડેશનનો આંકડો શું કહે છે?
શુક્રવારના ટ્રેડિંગ સેશનમાં માર્જિન ટ્રેડિંગ ફેસિલિટી (MTF) નો ઉપયોગ કરતા ટ્રેડર્સ માટે આ દિવસ ઐતિહાસિક અને પીડાદાયક રહ્યો. લિક્વિડેશનને કારણે કુલ આઉટસ્ટેન્ડિંગ ફંડેડ બુક વેલ્યુ ઘટીને ₹1.51 ટ્રિલિયન થઈ ગઈ છે, જે અગાઉના દિવસે ₹1.54 ટ્રિલિયન હતી. 2017 પછી લિવરેજ્ડ કેપિટલમાં આવેલો આ સૌથી મોટો ઘટાડો છે.
તેજી કેમ અટકી?
બજારમાં આ વોલેટિલિટી પાછળ પશ્ચિમ એશિયામાં વધેલું તણાવ અને બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલમાં **2.8%**નો ઉછાળો જવાબદાર છે, જેના ભાવ $111.7 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયા હતા. પરિણામે, Nifty 415 પોઈન્ટની વધઘટ સાથે 0.4% ઘટીને 22,600 પર બંધ થયો હતો. સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ ₹4,100 કરોડથી વધુની ખરીદી કરી હતી, પરંતુ રિટેલ ટ્રેડર્સના માર્જિન કોલ્સ સામે તે ઓછી પડી.
માર્જિન કોલ કેવી રીતે કામ કરે છે?
જ્યારે રોકાણકારો બ્રોકર પાસેથી 60% થી 75% ફંડ ઉછીનું લઈને શેર ખરીદે છે, ત્યારે તેમને 'હેરકટ' (બફર) જાળવી રાખવો પડે છે. શેરના ભાવમાં મોટો ઘટાડો થતાં, બ્રોકર્સ રોકાણકારને માર્જિન કોલ આપે છે. જો રોકાણકાર વધારાનું ફંડ ન ભરે, તો બ્રોકર પોતાની સુરક્ષા માટે શેર વેચી દે છે, જેનાથી બજારમાં વેચવાલીનું દબાણ વધે છે. HDFC Bank, Reliance Industries અને Infosys જેવા બ્લુ-ચિપ શેરોમાં પણ આવી અસર જોવા મળી હતી.
ભવિષ્યની સ્થિતિ શું?
છેલ્લા એક વર્ષમાં MTF બુકમાં 36% નો ઉછાળો આવ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે રોકાણકારો લેવરેજનો ઉપયોગ વધારે કરી રહ્યા છે. જોકે, નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) ના ડેટા મુજબ, મોટાભાગનું ફંડિંગ આ સિસ્ટમ દ્વારા થાય છે. નિષ્ણાતો માને છે કે હાલમાં સિસ્ટમિક રિસ્ક નિયંત્રણમાં છે, પરંતુ રોકાણકારોએ આવી વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે લેવરેજ લેતી વખતે સાવચેત રહેવું અનિવાર્ય છે.