ઓગસ્ટ 2026માં ભારતીય બજારમાં IPO દ્વારા **₹22,400 કરોડ** થી વધુ ફંડ એકત્ર કરવામાં આવ્યું છે. 30 સપ્ટેમ્બરની રેગ્યુલેટરી ડેડલાઈન નજીક હોવાથી કંપનીઓની લિસ્ટિંગની દોડધામ વધી છે. હાલમાં **40%** નવા IPO તેમના ઈશ્યુ પ્રાઈસથી નીચે ટ્રેડ કરી રહ્યા છે, ત્યારે રોકાણકારોએ લાલચમાં આવવાને બદલે કંપનીના Red Herring Prospectus (RHP) ને ઊંડાણપૂર્વક સમજવું જરૂરી છે.
ભારતીય શેરબજારમાં હાલ નવા લિસ્ટિંગનો ધોધ વહી રહ્યો છે. ઓગસ્ટ 2026માં જ કંપનીઓએ ₹22,400 કરોડ જેટલી માતબર રકમ IPO મારફતે મેળવી છે. આ દોડધામનું મુખ્ય કારણ SEBI ની ડેડલાઈન છે, જેમાં ઘણી કંપનીઓની મંજૂરી 30 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ પૂર્ણ થઈ રહી છે. પરિણામે, મંજૂરી લેપ્સ ન થાય તે માટે કંપનીઓ ઉતાવળે માર્કેટમાં આવી રહી છે.
જોકે, નવા લિસ્ટિંગની રોનક પાછળ જોખમો પણ છુપાયેલા છે. આંકડાઓ કહે છે કે લગભગ 40% જેટલા નવા IPO તેમના લિસ્ટિંગ ભાવથી નીચે ટ્રેડ કરી રહ્યા છે. રિટેલ રોકાણકારો માટે મુશ્કેલી એ છે કે આ કંપનીઓનો કોઈ જૂનો ટ્રેડિંગ ઈતિહાસ હોતો નથી.
માત્ર પ્રોફિટ જોઈને રોકાણ ન કરો
ઘણીવાર કંપનીઓ IPO પહેલા પોતાના સ્ટેટમેન્ટ્સને ખૂબ આકર્ષક બનાવે છે. નિષ્ણાતોની સલાહ છે કે માત્ર છેલ્લા ક્વાર્ટરના નફા (Profit) પર ભરોસો ન રાખો. કંપનીના RHP માં આપેલ 'કેશ ફ્લો સ્ટેટમેન્ટ' જુઓ. કંપની કાગળ પર નફો બતાવી શકે છે, પણ જો કોર ઓપરેશનમાંથી કેશ જનરેટ ન થતી હોય તો તે ચિંતાનો વિષય છે.
ગવર્નન્સ અને દેવાની ચેતવણી
કોઈપણ કંપનીની લાંબા ગાળાની વેલ્યુ તેના ગવર્નન્સ પર ટકેલી હોય છે. જો પ્રમોટર વારંવાર બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજી બદલતા હોય અથવા પોતાની જ અન્ય કંપનીઓ સાથે લેવડ-દેવડ કરતા હોય, તો તે એક મોટો 'રેડ ફ્લેગ' છે. સાથે જ, RHP માં 'Contingent Liabilities' સેક્શન ખાસ તપાસો, જેમાં ભવિષ્યના સંભવિત દેવાની માહિતી હોય છે. આ ઉપરાંત, વર્કિંગ કેપિટલ માટે ટૂંકા ગાળાના દેવા (Short-term debt) પર વધુ નિર્ભરતા કંપનીની આર્થિક નબળાઈ દર્શાવે છે.
વેલ્યુએશન અને સાચી સરખામણી
વધતી જતી કંપની હંમેશા સસ્તી હોય એવું જરૂરી નથી. જ્યારે પણ રોકાણ કરો, ત્યારે નફાનો ગ્રોથ અને રેવન્યુ ગ્રોથની સરખામણી કરો. જો કંપની પોતાના પિયર ગ્રુપ (Peer Group) તરીકે એવી કંપનીઓને પસંદ કરે જેનું વેલ્યુએશન ખૂબ ઊંચું છે, તો તેઓ પોતાનો IPO સસ્તો બતાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હોઈ શકે છે. આથી, માત્ર ગ્રે માર્કેટ પ્રીમિયમ કે માર્કેટ હાઈપ પાછળ દોડવાને બદલે કંપનીના પાયાના આંકડા તપાસવા જ હિતાવહ છે.