વર્ષ 2026 ના એપ્રિલ થી સપ્ટેમ્બર દરમિયાન મુખ્ય બોર્ડ IPO એ **19.1%** નું શાનદાર વળતર આપ્યું છે, જે નિફ્ટી (Nifty) કરતા ઘણું વધારે છે. જોકે, લિસ્ટિંગના દિવસે જ શેર તૂટવાની ઘટનાઓ વધતા હવે IPO માટે ફરજિયાત ગ્રેડિંગ સિસ્ટમની માંગ ઉઠી છે.
માર્કેટનો હાલનો મિજાજ
ભારતીય પ્રાઈમરી માર્કેટમાં વર્ષ 2026 દરમિયાન રોકાણકારોનો ઉત્સાહ ચરમસીમા પર જોવા મળ્યો છે. નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) ના ડેટા મુજબ, ૧ એપ્રિલ થી ૩૦ સપ્ટેમ્બર દરમિયાન જે રોકાણકારોએ તમામ 108 મેઈન બોર્ડ IPO માં રોકાણ કર્યું હોત, તેમને સરેરાશ 19.1% નફો મળ્યો હોત. તેની સામે સેકન્ડરી માર્કેટમાં નિફ્ટી ઇન્ડેક્સનું વળતર માત્ર 1% થી 2% જેટલું જ મર્યાદિત રહ્યું છે.
ઊંચું વળતર અને જોખમ
આ આંકડા આકર્ષક લાગે છે, પરંતુ વાસ્તવિકતામાં રોકાણકારોએ મોટું જોખમ ઉઠાવવું પડ્યું છે. બજારની 13% ની અસ્થિરતાને કારણે IPO ના લિસ્ટિંગના સમયે મુશ્કેલીઓ વધી છે. પરિણામે, મેઈન બોર્ડ પર લિસ્ટ થયેલી 25% કંપનીઓ તેમના ઈશ્યુ પ્રાઈસ કરતા નીચે ભાવે ટ્રેડ થઈ રહી છે. SME IPO ની સ્થિતિ તો વધુ ગંભીર છે, જ્યાં એક-તૃતિયાંશ કંપનીઓ પહેલા જ દિવસે ખોટ સાથે બંધ થઈ હતી.
ફરજિયાત ગ્રેડિંગની જરૂરિયાત
હાલમાં ભારતમાં IPO ગ્રેડિંગ એક વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા છે, જેનો મોટાભાગની કંપનીઓ લાભ લેતી નથી કારણ કે તેમને ડર છે કે નબળું ગ્રેડિંગ રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટને અસર કરશે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો ગ્રેડિંગ ફરજિયાત કરવામાં આવે, તો તે કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ અને મેનેજમેન્ટ ક્વોલિટીને પારખવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. આનાથી રિટેલ રોકાણકારોને માત્ર હાઈપ પર ચાલતી કંપનીઓ અને ફંડામેન્ટલી મજબૂત કંપનીઓ વચ્ચે તફાવત કરવામાં સરળતા રહેશે.
ભવિષ્યની વ્યૂહરચના
ભૂતકાળના અનુભવો દર્શાવે છે કે જો નવી ગ્રેડિંગ સિસ્ટમ આવે તો તેનું ધ્યાન માત્ર લિસ્ટિંગના નફા પર નહીં, પરંતુ કંપનીના લોંગ-ટર્મ બિઝનેસ ફંડામેન્ટલ્સ પર હોવું જોઈએ. હવે જોવાનું એ રહેશે કે શું રેગ્યુલેટર્સ ડિસ્ક્લોઝર ફ્રેમવર્કમાં ફેરફાર કરી આવી કોઈ કડક સિસ્ટમ લાવે છે કે કેમ.