નાણાકીય વર્ષ 2026-27 થી ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગ કેપિટલ ગેઈન્સનો ડેટા સીધો એન્યુઅલ ઇન્ફોર્મેશન સ્ટેટમેન્ટ (AIS) માં પ્રી-ફિલ કરશે. આનાથી સામાન્ય શેર ટ્રેડિંગનું ટેક્સ કેલ્ક્યુલેશન સરળ બનશે, પરંતુ ઓફ-માર્કેટ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે.
ટેક્સ ફાઈલિંગમાં સરળતા અને નવો ફેરફાર
ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગે કેપિટલ ગેઈન્સના રિપોર્ટિંગને ઓટોમેટ કરવા માટે નવી સિસ્ટમ તૈયાર કરી છે. અત્યાર સુધી જે ગણતરી રોકાણકારોએ જાતે કરવાની રહેતી હતી, હવે તે નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા થશે. FY 2026-27 થી ડિપોઝિટરીઝ જેવી કે NSDL અને CDSL, તેમજ રજિસ્ટ્રાર અને શેર ટ્રાન્સફર એજન્ટો SFT-2517 અને SFT-2518 ફાઈલિંગ દ્વારા ટ્રાન્ઝેક્શનની વિગતો આપશે.
FIFO મેથડ અને પેન (PAN) આધારિત ટ્રેકિંગ
નવી સિસ્ટમમાં FIFO (First-In, First-Out) પદ્ધતિને કેન્દ્રિય રીતે લાગુ કરવામાં આવશે. હવે રોકાણકારના અલગ-અલગ બ્રોકરેજ એકાઉન્ટ્સમાં રહેલા શેરનો ડેટા એક સિંગલ PAN હેઠળ એકત્રિત થશે. આનાથી 1 ફેબ્રુઆરી, 2018 પહેલા ખરીદેલા શેર માટે 'ગ્રાન્ડફાધરિંગ' ગણતરીઓ પણ ઓટોમેટિક થઈ જશે.
રોકાણકારોએ ક્યાં સાવધાન રહેવું?
ઓટોમેશન છતાં રોકાણકારોએ AIS માં પ્રી-ફિલ કરેલા ડેટા પર આંધળો વિશ્વાસ ન કરવો જોઈએ. ઓફ-માર્કેટ ટ્રાન્ઝેક્શન જેવા કે ગિફ્ટ, વારસામાં મળેલા શેર અથવા ESOP વેસ્ટિંગના કિસ્સામાં સિસ્ટમ 'NIL' કોસ્ટ બેઝ બતાવી શકે છે. જો તમે આને સુધાર્યા વગર સબમિટ કરશો, તો તમારે વધારાનો ટેક્સ ચૂકવવો પડી શકે છે.
આ વસ્તુઓ સિસ્ટમની બહાર રહેશે
યાદ રાખો કે ફિઝિકલ શેર સર્ટિફિકેટ્સ, અમુક સાવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ્સ (SGB) અને અનલિસ્ટેડ શેર આ નવી સિસ્ટમમાં કવર થશે નહીં. આ માટે તમારે જાતે જ માહિતી અપડેટ કરવી પડશે. બોનસ શેર કે સ્ટોક સ્પ્લિટ જેવા કોર્પોરેટ એક્શનના કિસ્સામાં પણ ડેટાને ક્રોસ-ચેક કરવો હિતાવહ છે. ટેક્સ રિટર્ન ફાઈલ કરતા પહેલા તમારા પોતાના રેકોર્ડ્સ સાથે AIS લાઈન-બાય-લાઈન મેચ કરવું એ જ એકમાત્ર સુરક્ષિત રસ્તો છે.