IIT-Bombay ના સંશોધકોએ UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર લાગનારા **0.4%** ના પ્રસ્તાવિત મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) ને ઘટાડીને **0.08%** કરવા સૂચન કર્યું છે. આ નવો નિયમ **15 ઓક્ટોબર, 2026** થી અમલમાં આવનાર છે.
ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમના ખર્ચ માળખાને લઈને ફરી એકવાર ચર્ચાઓ તેજ બની છે. નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) દ્વારા 15 ઓક્ટોબર, 2026 થી ₹2,000 થી વધુના UPI પેમેન્ટ્સ પર 0.4% નો MDR ચાર્જ લાગુ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. જોકે, IIT-Bombay ના સંશોધકોએ આ આંકડા સામે વાંધો ઉઠાવીને તેને 0.08% સુધી મર્યાદિત રાખવાની દરખાસ્ત મૂકી છે.
બેન્કોએ ઉઠાવવો જોઈએ ખર્ચ?
પ્રોફેસર આશિષ દાસ અને પૂર્વ RBI અધિકારી પ્રજ્ઞા દાસના રિપોર્ટ મુજબ, ડિજિટલ પેમેન્ટ્સના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો બોજ વેપારીઓ પર નાખવાને બદલે બેન્કોએ ઉઠાવવો જોઈએ. નાણાકીય વર્ષ 2026 માં બેન્કોએ CASA ડિપોઝિટમાંથી ₹4.85 લાખ કરોડ થી વધુનું નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન મેળવ્યું છે, તેથી આ ખર્ચ બેન્કો આરામથી ભોગવી શકે તેમ છે.
નવો પ્રસ્તાવિત ફોર્મ્યુલા:
- કુલ મર્યાદા: 0.08%
- થર્ડ પાર્ટી એપ્લિકેશન: 0.06%
- પેમેન્ટ સર્વિસ પ્રોવાઈડર: 0.02%
આ નિયમ ફક્ત એવા વેપારીઓ માટે લાગુ કરવાની ભલામણ છે જેમનું વાર્ષિક ટર્નઓવર ₹50 કરોડ થી વધુ છે. આ પગલાથી નાના વેપારીઓને રાહત મળશે અને ડિજિટલ પેમેન્ટ્સનો વ્યાપ ઘટશે નહીં.
માર્કેટ પર અસર:
રોકાણકારો માટે આ નિર્ણય ખૂબ મહત્વનો છે. જો 0.4% નો ચાર્જ લાગુ થાય છે, તો વેપારીઓ ગ્રાહકો પાસેથી આ ખર્ચ વસૂલી શકે છે, જે રિટેલ મોંઘવારી પર અસર કરી શકે છે. હાલમાં બજાર અને fintech કંપનીઓ આ મામલે RBI ના અંતિમ નિર્ણય પર નજર રાખી રહી છે.