ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ-ટેક (GIFT) સિટીમાં ડાયરેક્ટ લિસ્ટિંગ માટે રેગ્યુલેટરી ફ્રેમવર્ક ગોઠવવા માટે IFSCA (International Financial Services Centres Authority) દ્વારા એક કન્સલ્ટેશન પેપર રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. આનાથી કંપનીઓને પરંપરાગત IPO (Initial Public Offering) પ્રક્રિયા વિના GIFT સિટીના એક્સચેન્જ પર લિસ્ટ થવાનો માર્ગ મોકળો થશે.
IFSCA એ ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ-ટેક (GIFT) સિટીમાં ડાયરેક્ટ લિસ્ટિંગ માટે નિયમોનો મુસદ્દો તૈયાર કર્યો છે. આનાથી કંપનીઓ હવે ઇનિશિયલ પબ્લિક ઓફરિંગ (IPO) માંથી પસાર થયા વિના સીધી GIFT સિટી સ્થિત એક્સચેન્જ પર લિસ્ટ થઈ શકશે. પરંપરાગત IPO થી વિપરીત, જ્યાં કંપનીઓ નવા શેર ઈશ્યૂ કરીને મૂડી એકત્ર કરે છે, ડાયરેક્ટ લિસ્ટિંગનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય હાલના શેરધારકોને તેમની હોલ્ડિંગ્સ વેચવા અથવા લિક્વિડિટી (liquidity) પ્રદાન કરવાનો છે.
લિસ્ટિંગ માટેની લાયકાત અને નાણાકીય માપદંડ:
આ નવા નિયમો હેઠળ, કંપનીઓએ લિસ્ટિંગ માટે કેટલીક નાણાકીય જરૂરિયાતો પૂરી કરવી પડશે. પ્રસ્તાવિત નિયમો મુજબ, કંપનીઓએ છેલ્લા નાણાકીય વર્ષમાં ઓછામાં ઓછું $20 મિલિયન (લગભગ ₹167 કરોડ) નું ઓપરેટિંગ રેવન્યુ (operating revenue) અને ઓછામાં ઓછો $1 મિલિયન (લગભગ ₹8.3 કરોડ) નો પ્રી-ટેક્સ પ્રોફિટ (pre-tax profit) દર્શાવવો પડશે. વૈકલ્પિક રીતે, છેલ્લા ત્રણ વર્ષની સરેરાશ પણ ધ્યાનમાં લેવાશે. આ ઉપરાંત, કંપનીનું મિનિમમ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન (market capitalization) $50 મિલિયન (લગભગ ₹415 કરોડ) હોવું જોઈએ.
માર્કેટની ગતિશીલતા અને સંભવિત પડકારો:
GIFT સિટીમાં ડાયરેક્ટ લિસ્ટિંગ મોડેલને અમલમાં મૂકવામાં કેટલાક પડકારો છે. રોકાણકારો માટે મુખ્ય ચિંતા લિક્વિડિટીની છે. હાલમાં, GIFT IFSC એક્સચેન્જ પર ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ મુખ્યત્વે નિફ્ટી (Nifty) અને સેન્સેક્સ (Sensex) ઇન્ડેક્સ સાથે જોડાયેલા ડેરિવેટિવ્ઝ (derivatives) પર કેન્દ્રિત છે. પેન્શન ફંડ્સ અને સોવરિન વેલ્થ ફંડ્સ જેવા સક્રિય સંસ્થાકીય રોકાણકારોના મોટા આધાર વિના, નવા લિસ્ટેડ શેર્સમાં ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ ઓછું રહેવાની શક્યતા છે. આ ઓછી લિક્વિડિટી ભાવમાં વધુ અસ્થિરતા લાવી શકે છે.
રોકાણકારોએ ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ કે આ માળખું બજારમાં પ્રવેશવાનો એક ઝડપી માર્ગ આપે છે, પરંતુ તે પરંપરાગત IPOs માં જોવા મળતી તપાસ અને રોકાણકાર સુરક્ષા પદ્ધતિઓ કરતાં અલગ છે. આ પહેલની સફળતા IFSCA ની પ્લેટફોર્મ પર વૈવિધ્યસભર વૈશ્વિક રોકાણકારોને આકર્ષવાની ક્ષમતા પર નિર્ભર રહેશે.