સરકારે સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન (SEZ) ના નિયમોમાં ફેરફાર કર્યા છે. હવે મેન્યુફેક્ચરિંગ એકમો ડોમેસ્ટિક બાયર્સ દ્વારા રિજેક્ટ કરાયેલા માલને પરત લાવી શકશે, જે સ્ટોક મેનેજમેન્ટ અને નુકસાન ઘટાડવામાં મદદરૂપ થશે.
કેન્દ્ર સરકારે સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન (SEZ) ના નિયમોમાં મહત્વના ફેરફારો જાહેર કર્યા છે. અગાઉ, જ્યારે ડોમેસ્ટિક ટેરિફ એરિયા (DTA) ના ખરીદદારો દ્વારા માલ રિજેક્ટ કરવામાં આવતો, ત્યારે SEZ એકમો માટે તેને મેનેજ કરવું મોટી મુશ્કેલી બનતું હતું. ખાસ કરીને ફેશનના બદલાતા ટ્રેન્ડ કે કોન્ટ્રાક્ટ રદ થવાના કિસ્સામાં કંપનીઓને મોટું નુકસાન વેઠવું પડતું હતું. નવી ગાઈડલાઈન્સ મુજબ, હવે કંપનીઓ આ માલને ફરીથી SEZ ફેસિલિટીમાં લાવી શકશે, જેનાથી ઇન્વેન્ટરી અટવાઈ જવાની સમસ્યા ઘટશે.
માલ પરત લાવવાના નિયમો
આ છૂટછાટનો લાભ લેવા માટે કંપનીઓએ અમુક શરતોનું પાલન કરવું પડશે. સૌથી મહત્વનું એ છે કે માલ ક્લિયરન્સના 30 દિવસની અંદર પરત લાવવો જરૂરી છે. આ ઉપરાંત, ટેક્સ ચોરી રોકવા માટે સરકારે કડક ડોક્યુમેન્ટેશન ફરજિયાત બનાવ્યું છે. કંપનીએ સાબિત કરવું પડશે કે ડોમેસ્ટિક ખરીદદારે કોઈ ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટનો લાભ લીધો નથી. આ તમામ પરત આવેલા માલ માટે અલગથી ટ્રેકિંગ રાખવું અનિવાર્ય છે.
રોકાણકારો પર અસર અને ફાયદા
રોકાણકારો માટે આ સમાચાર પોઝિટિવ છે, કારણ કે આનાથી કંપનીઓની વર્કિંગ કેપિટલ (Working Capital) અને ઓપરેશનલ એફિશિયન્સીમાં સુધારો થશે. ખાસ કરીને ટેક્સટાઈલ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઓટોમોટિવ સેક્ટરમાં જ્યાં ઇન્વેન્ટરીની કિંમત ઘણી વધારે હોય છે, ત્યાં કંપનીઓ હવે બગડેલા કે રિજેક્ટ થયેલા માલને રિપેર કરીને કે રિ-એક્સપોર્ટ કરીને નુકસાનથી બચી શકશે. રિપેરિંગ માટે હવે માત્ર વેલ્યુ-એડેડ પાર્ટ્સ પર જ ડ્યુટી લાગશે, જે કંપનીઓનો ખર્ચ ઘટાડશે.
DTA વેચાણ અને નિયમોનું પાલન
જોકે, સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે SEZ એકમો માટે DTA માં વેચાણની મર્યાદા હજુ પણ યથાવત રહેશે. સામાન્ય રીતે SEZ એકમો 5% થી 12.5% ની કન્સેશનલ ડ્યુટી પર DTA માં વેચાણ કરી શકે છે, પરંતુ તે પાછલા ત્રણ વર્ષના એક્સપોર્ટ વેલ્યુના 30% થી વધુ ન હોવું જોઈએ. કંપનીઓ કેટલી અસરકારક રીતે આ નવી સુવિધાનો ઉપયોગ કરીને પોતાની ઇન્વેન્ટરી ટર્નઓવર રેશિયો સુધારે છે, તે હવે જોવું રહ્યું.