GST Council એ CGST Act ની કલમ 69 માં ફેરફાર પ્રસ્તાવિત કર્યા છે. હવે ધરપકડ માટેની મર્યાદા **₹1 કરોડથી વધારીને ₹5 કરોડ** કરવામાં આવી છે, જેથી ટેક્સ એન્ફોર્સમેન્ટ વધુ પારદર્શક બનશે.
GST Council દ્વારા કરવામાં આવેલા આ મોટા ફેરફારનો મુખ્ય હેતુ ટેક્સ વિભાગની સત્તાઓનું નિયમન કરવાનો છે. અત્યાર સુધી કલમ 69 હેઠળ ટેક્સ અધિકારીઓ પાસે તપાસ દરમિયાન ગમે ત્યારે ધરપકડ કરવાની સત્તા હતી, જે હવે મર્યાદિત કરવામાં આવી રહી છે. હવે પ્રોસિક્યુશન શરૂ કરવા માટેની લિમિટ ₹1 કરોડથી વધારીને ₹5 કરોડ કરી દેવામાં આવી છે, જેનો સ્પષ્ટ અર્થ છે કે સરકાર હવે વહીવટી સ્વેચ્છાચારને બદલે ન્યાયિક દેખરેખ (Judicial Oversight) પર ભાર મૂકી રહી છે.
વેપારી જગત માટે રાહત
અગાઉ, ટેક્સની જવાબદારી નક્કી થાય તે પહેલાં જ કંપનીના ડિરેક્ટર્સ કે ફાઇનાન્શિયલ ઓફિસર્સની ધરપકડનો ડર રહેતો હતો. હવે ફરજિયાત 6 મહિનાની જેલની સજાની જોગવાઈ હટાવીને કોર્ટને કેસની ગંભીરતા મુજબ નિર્ણય લેવાની છૂટ આપવામાં આવી છે. આનાથી કોર્પોરેટ જગતમાં ફેલાયેલો ડર ઓછો થશે અને બિઝનેસમાં વધુ અનુમાનિતતા (Predictability) આવશે.
શું આ ટેક્સ ચોરીની છૂટ છે?
નથી! રોકાણકારોએ એ સમજવું જરૂરી છે કે આ ટેક્સ ચોરી સામેની કાર્યવાહીમાં છૂટછાટ નથી. ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) નો ખોટો ઉપયોગ કે સર્ક્યુલર ટ્રેડિંગ જેવા કિસ્સાઓમાં સરકારની કાર્યવાહી ચાલુ જ રહેશે. ફરક માત્ર એટલો છે કે હવે ધરપકડનો નિર્ણય સીધો ટેક્સ વિભાગને બદલે કોર્ટના માધ્યમથી લેવાશે, જેના કારણે પુરાવાઓની મજબૂતી અનિવાર્ય બની જશે.
આ સુધારા પાછળનું મુખ્ય કારણ તપાસ એજન્સીઓ સામે ઉઠેલા સવાલો અને અગાઉના ન્યાયિક અવલોકનો છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે Department of Revenue ટેક્સ વસૂલાત અને પુરાવા-આધારિત કાર્યવાહી વચ્ચે કેવી રીતે સંતુલન જાળવે છે.