સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬માં વિદેશી રોકાણકારો (FPIs) એ ભારતીય બજારોમાંથી **₹૪૫,૫૩૭ કરોડ** ના શેર વેચ્યા છે, પરંતુ તેની સામે **₹૯,૬૭૬ કરોડ** IPO માં રોક્યા છે. આ ભારતમાંથી એક્ઝિટ નથી, પરંતુ વેલ્યુએશન ગેમ છે. રિટેલ રોકાણકારોએ IPO ની પાછળ દોડવાને બદલે SIP પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ.
સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬માં 'પેઈડ ટુ વેટ' (Paid to Wait) રિવ્યુ મુજબ, વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) એ સેકન્ડરી માર્કેટમાંથી ₹૪૫,૫૩૭ કરોડ ની મોટા પાયે વેચવાલી કરી છે. જોકે, આ આંકડો ડરામણો લાગી શકે છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે તેઓ માર્કેટમાંથી બહાર નથી નીકળી રહ્યા, પણ તેમનું મૂડી રોકાણ બદલી રહ્યા છે. તેમણે તે જ સમયગાળામાં IPO અને નવા પ્લેસમેન્ટ્સમાં ₹૯,૬૭૬ કરોડ ઠાલવ્યા છે.
વેલ્યુએશનની ગેમ
મોટા સંસ્થાકીય રોકાણકારો એવી કંપનીઓમાં હિસ્સો ઘટાડી રહ્યા છે જ્યાં વેલ્યુએશન ખૂબ મોંઘા થઈ ગયા છે. IPO માં રોકાણ કરીને તેઓ ઓપન માર્કેટમાં શેર ખરીદતી વખતે થતા ભાવના ઉછાળાને ટાળે છે અને તેમને સસ્તા ભાવે એન્ટ્રી મળે છે.
વધતી જતી ફંડ-રેઝિંગ એક્ટિવિટી
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ના પ્રથમ છ મહિનામાં ભારતીય કંપનીઓએ કુલ ₹૨.૪૩ લાખ કરોડ ઉભા કર્યા છે, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળા કરતા ૭૫% વધુ છે. અહીં એક ચેતવણી જેવી બાબત એ છે કે આ રકમનો ૫૩% હિસ્સો 'ઓફર ફોર સેલ' (OFS) દ્વારા આવ્યો છે. એટલે કે, કંપનીના પ્રમોટર્સ અને જૂના રોકાણકારો પોતાનો હિસ્સો વેચી રહ્યા છે, જે નવા બિઝનેસ વિસ્તરણ માટે નથી.
રિટેલ રોકાણકારોએ શું કરવું?
FPIs ની વેચવાલી સામે સ્થાનિક લિક્વિડિટી (Domestic Liquidity) એ બજારને મોટું ગાબડું પડતું અટકાવ્યું છે. નિષ્ણાતોની સલાહ છે કે રિટેલ રોકાણકારોએ સંસ્થાગત રોકાણકારોની નકલ કરવાને બદલે શિસ્તબદ્ધ રીતે SIP દ્વારા રોકાણ ચાલુ રાખવું જોઈએ. IPO માં ટૂંકા ગાળાના નફા માટે દોડવું એ ઉચ્ચ જોખમનું કામ છે, કારણ કે FPIs ને મળતા સ્પેશિયલ ટર્મ્સ અને પ્રાઈસિંગ સામાન્ય રોકાણકારોને મળતા નથી.