Competition Commission of India (CCI) હવે જાતે તપાસ શરૂ કરવાનું (suo motu probes) ઘટાડી રહ્યું છે. આ નિર્ણય તપાસકર્તા અને ન્યાયાધીશ તરીકેની ભૂમિકાઓ વચ્ચેના સંભવિત હિતોના ટકરાવને કારણે લેવાયો છે. રેગ્યુલેટરે સંસદીય પેનલને જણાવ્યું કે તેઓ બાહ્ય ફરિયાદો મળવા પર જ કાર્યવાહી કરવાનું પસંદ કરશે. અત્યાર સુધીમાં કુલ **1,375** એન્ટી-ટ્રસ્ટ કેસમાંથી **1,237** કેસનો નિકાલ થઈ ચૂક્યો છે.
Detailed Coverage
CCI નો બદલાતો અભિગમ:
Competition Commission of India (CCI) હવે સ્વતંત્ર તપાસ, જેને 'suo motu cases' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેમાં વધુ પસંદગીનો અભિગમ અપનાવી રહ્યું છે. સંસદીય પેનલ સાથેની તાજેતરની ચર્ચામાં, રેગ્યુલેટરે સમજાવ્યું કે તેઓ સંભવિત હિતોના ટકરાવથી બચવા માટે આવી તપાસ શરૂ કરવાનું ટાળી રહ્યા છે. આ સમસ્યા કમિશનની બેવડી ભૂમિકામાંથી ઉદ્ભવે છે, જ્યાં તે કેસ બનાવવા અને કાનૂની કાર્યવાહીમાં અંતિમ નિર્ણય લેવા બંને માટે જવાબદાર છે.
CCIના અધ્યક્ષ રવનીત કૌરે જણાવ્યું કે, જ્યારે કમિશને તેના શરૂઆતના વર્ષોમાં તપાસ શરૂ કરવાની તેની શક્તિનો વારંવાર ઉપયોગ કર્યો હતો, ત્યારે હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. વ્યવસાયો અને સામાન્ય જનતામાં સ્પર્ધા કાયદાઓ વિશે જાગૃતિ વધવાને કારણે, રેગ્યુલેટર હવે બાહ્ય પક્ષોને ફરિયાદો લાવવા દેવાનું પસંદ કરે છે. આ સંયમની નીતિ ખાસ કરીને એવા ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર છે જે પહેલેથી જ વિશિષ્ટ ઉદ્યોગ નિયમનકારો દ્વારા સંચાલિત છે.
કમિશનના એકંદર ટ્રેક રેકોર્ડ અંગે, સમિતિને રજૂ કરાયેલા સત્તાવાર ડેટા દર્શાવે છે કે CCI એ તેના કાર્યભારનો નોંધપાત્ર ભાગ પ્રક્રિયા કરી છે, જેની સ્થાપના થઈ ત્યારથી પ્રાપ્ત થયેલા 1,375 એન્ટી-ટ્રસ્ટ કેસમાંથી 1,237 કેસનો નિકાલ કર્યો છે. આ સૂચવે છે કે હાલના બેકલોગને સાફ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે, જ્યારે નવી તપાસ કેવી રીતે શરૂ થાય છે તેમાં સુધારો કરવામાં આવી રહ્યો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સરખામણીનું સ્પષ્ટીકરણ:
સંસદીય સમિતિએ CCIને Android Smart TV કેસમાં લગાવાયેલ ₹20.24 કરોડના દંડ અંગે પણ પ્રશ્નો પૂછ્યા હતા. કેટલાક નિરીક્ષકોએ તેની સરખામણી યુરોપિયન યુનિયન દ્વારા સમાન બાબતો માટે લાદવામાં આવેલા અબજો ડોલરના દંડ સાથે કરી હતી. અધ્યક્ષ કૌરે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતીય સમાધાનની ગણતરી ભારતમાં સ્માર્ટ ટી ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ માર્કેટ સાથે જોડાયેલા સંબંધિત ટર્નઓવરના આધારે કડક રીતે કરવામાં આવી હતી.
તેમણે સમજાવ્યું કે યુરોપિયન યુનિયનના પગલાં સાથે તેની સરખામણી કરવી સચોટ નથી કારણ કે EU કેસ મોબાઇલ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ્સને લગતા ઘણા મોટા બજાર વિભાગ પર કેન્દ્રિત હતો. ભારતીય દંડની રકમ ચોક્કસ વધારનાર અને ઘટાડનાર પરિબળોને ધ્યાનમાં લીધા પછી નક્કી કરવામાં આવી હતી, અને તેમાં વર્તમાન નિયમો હેઠળ મંજૂર કરાયેલ 15 ટકા ડિસ્કાઉન્ટનો સમાવેશ થાય છે. આ સમજૂતી દર્શાવે છે કે CCI આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્કને બદલે સ્થાનિક બજારના વિશિષ્ટ ડેટાના આધારે નાણાકીય દંડ કેવી રીતે નક્કી કરે છે.