ભારતના પ્રાઈવેટ સ્પેસ સેક્ટરમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. મધ્ય-2026 સુધીમાં અહીં સ્ટાર્ટઅપ્સની સંખ્યા વધીને **440** પર પહોંચી છે અને કુલ ફંડિંગ **$600 મિલિયનને** પાર કરી ગયું છે. જોકે, રિટેલ રોકાણકારોએ ધ્યાન રાખવું કે આ કંપનીઓ હજુ શેરબજારમાં લિસ્ટેડ નથી.
ભારતનું સ્પેસ સેક્ટર હવે સરકારી મિશનથી આગળ વધીને સંપૂર્ણપણે કોમર્શિયલ મોડલ તરફ વળી રહ્યું છે. ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં દેશમાં પ્રાઈવેટ સ્પેસ ટેકનોલોજી સ્ટાર્ટઅપ્સની સંખ્યા અંદાજે 440 સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ ક્રાંતિ પાછળ 'Indian Space Policy 2023' અને 'IN-SPACe' રેગ્યુલેટરી ફ્રેમવર્કનું મોટું યોગદાન છે, જેણે ખાનગી કંપનીઓને અવકાશ ટેકનોલોજીના પરીક્ષણ અને લોન્ચિંગ માટે કાયદાકીય માળખું પૂરું પાડ્યું છે.
મહત્વના સીમાચિહ્નો
જુલાઈ 2026માં Skyroot Aerospace દ્વારા Vikram-1 રોકેટનું લો અર્થ ઓર્બિટમાં સફળ લોન્ચિંગ આ સેક્ટર માટે એક મોટું સીમાચિહ્ન સાબિત થયું છે. આ ઉપરાંત Agnikul Cosmos અને Dhruva Space જેવી કંપનીઓ પણ સતત ટેકનિકલ સફળતા મેળવી રહી છે, જેના કારણે વેન્ચર કેપિટલ અને પ્રાઈવેટ ઇક્વિટી રોકાણકારોનો ઉત્સાહ વધ્યો છે.
રિટેલ રોકાણકારો માટે ચેતવણી
રોકાણકારોએ એ સમજવું જરૂરી છે કે હાલમાં આ સેક્ટર માત્ર પ્રાઈવેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પૂરતું મર્યાદિત છે. Skyroot Aerospace, Agnikul Cosmos અને Dhruva Space જેવી કંપનીઓ હજુ National Stock Exchange કે Bombay Stock Exchange પર લિસ્ટેડ નથી. તેથી, રિટેલ રોકાણકારો આ કંપનીઓના શેર સીધા ખરીદી શકતા નથી. આ ક્ષેત્રમાં હાલમાં મુખ્યત્વે Antariksh Venture Capital Fund જેવા ફંડ્સ મારફતે રોકાણ થઈ રહ્યું છે, જેનું કોર્પસ ₹1,000 કરોડ છે.
જોખમો અને ભવિષ્ય
સ્પેસ ટેકનોલોજી એ અત્યંત મૂડી-નિઘન (Capital Intensive) બિઝનેસ છે. કંપનીઓએ નફાકારક બનતા પહેલા રિસર્ચ અને ડેવલપમેન્ટમાં ભારે ખર્ચ કરવો પડે છે. આ કંપનીઓ હજુ પ્રાઈવેટ હોવાથી તેમાં 'લિક્વિડિટી રિસ્ક' રહેલું છે. જ્યાં સુધી આ કંપનીઓ સ્થિર નફો મેળવતી ન થાય અને IPO લાવવાનો નિર્ણય ન કરે, ત્યાં સુધી તે મુખ્યત્વે સંસ્થાકીય રોકાણકારો માટે જ આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહેશે.