ભારતના રોબોટિક્સ સેક્ટરમાં તેજીનો પવન ફૂંકાયો છે. ૨૦૨૫ના **$૧.૧ અબજ** ના મૂલ્ય સામે ૨૦૩૦ સુધીમાં આ માર્કેટ **$૪.૬ અબજ** સુધી પહોંચવાની ધારણા છે, જેના મુખ્ય ચાલકબળ તરીકે ઈ-કોમર્સ વેરહાઉસ ઓટોમેશન રહેશે.
ભારતીય રોબોટિક્સ માર્કેટ હાલમાં એક મોટા ગ્રોથ ફેઝમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. ઈ-કોમર્સ અને ક્વિક-કોમર્સ ક્ષેત્રમાં ઝડપથી વધી રહેલા વેરહાઉસ ઓટોમેશનને કારણે આ સેક્ટરનો વ્યાપ આગામી સમયમાં અનેકગણો વધવાની શક્યતા છે.
લોજિસ્ટિક્સમાં કાર્યક્ષમતા પર ભાર
લોજિસ્ટિક્સ કંપનીઓ માટે ઓટોમેશન હવે વૈભવ નહીં પણ જરૂરિયાત બની ગયું છે. ડેટા મુજબ, રોબોટિક્સમાં કરેલું રોકાણ હવે ૧૮ થી ૨૪ મહિનામાં જ વળતર (Payback period) આપવાનું શરૂ કરી દે છે. આ ટૂંકા રિકવરી ગાળાને કારણે કંપનીઓ સપ્લાય ચેઈનને સ્પીડ આપવા માટે આ ટેકનોલોજીમાં મોટું રોકાણ કરી રહી છે.
આયાત અને લોકલાઈઝેશનનો પડકાર
જોકે, આ તેજીની પાછળ એક મોટો પડકાર પણ છે. હાલમાં ભારતમાં વપરાતા ૮૫% થી ૯૦% રોબોટિક પાર્ટ્સ, જેમ કે સેન્સર અને હાઈ-પ્રિસિઝન મોટર્સ, વિદેશથી આયાત કરવામાં આવે છે. જર્મની અને જાપાન જેવી કંપનીઓ સાથે સીધી સ્પર્ધામાં ટકી રહેવા માટે દેશી મેન્યુફેક્ચરિંગ વિકસાવવું એક લાંબી પ્રક્રિયા છે.
સોફ્ટવેર તરફ ઝુકાવ
હાર્ડવેરમાં સ્પર્ધા અઘરી હોવાથી, ભારતીય કંપનીઓ હવે 'બ્રેઈન ઓફ ઓપરેશન્સ' એટલે કે સોફ્ટવેર અને સિસ્ટમ ઇન્ટિગ્રેશન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. કંપનીઓ હવે વન-ટાઈમ પ્રોજેક્ટ્સને બદલે રિકરિંગ રેવન્યુ (Recurring Revenue) મોડલ તરફ વળી રહી છે. રોકાણકારોએ ખાસ જોવું જોઈએ કે કઈ કંપનીઓ લાંબા ગાળાના મલ્ટી-સાઈટ કોન્ટ્રાક્ટ્સ મેળવીને પોતાનો બિઝનેસ સ્કેલ કરી શકે છે.