Crisil ના નવા રિપોર્ટ મુજબ, **₹500 કરોડ**થી વધુની ભારતીય કોર્પોરેટ કંપનીઓની એક-તૃતીયાંશ અધિગ્રહણ (Acquisitions) ડીલ્સ તેમના ટાર્ગેટને પૂરા કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે. વર્ષ **2017** થી M&A પ્રવૃત્તિઓ બમણી થઈ હોવા છતાં, કંપનીઓ માટે ઓપરેશનલ અને રેગ્યુલેટરી પડકારો મોટા અવરોધ બની રહ્યા છે.
ભારતીય કંપનીઓ હાલમાં મોટા પાયે અધિગ્રહણ (Acquisitions) કરી રહી છે, જેમાં વર્ષ 2017 પછી ડીલ વોલ્યુમમાં બમણો વધારો જોવા મળ્યો છે. જોકે, રેટિંગ એજન્સી Crisil ના નવા રિપોર્ટે રોકાણકારો માટે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. ₹500 કરોડથી વધુની કિંમતની 600 જેટલી મોટી ડીલ્સનો અભ્યાસ કરતા જાણવા મળ્યું છે કે આમાંથી લગભગ 33% એટલે કે એક-તૃતીયાંશ ડીલ્સ અપેક્ષિત લક્ષ્યાંકો પ્રાપ્ત કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે.
સ્ટ્રેટેજી અને વાસ્તવિકતા વચ્ચેનો તફાવત
ઘણીવાર જ્યારે કોઈ કંપની મોટી ખરીદીની જાહેરાત કરે છે, ત્યારે શેરબજારમાં ઉત્સાહ જોવા મળે છે. પરંતુ બિઝનેસ મર્જરની વાસ્તવિકતા પ્રેઝન્ટેશન જેટલી સરળ નથી હોતી. ફાર્મા અને ટેક સેક્ટરમાં કંપનીઓ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ટેલેન્ટ માટે ખરીદી કરે છે, જે ઇન્ટેન્જીબલ એસેટ્સ હોવાથી સંકલન (Integration) કરવું મુશ્કેલ હોય છે. બીજી તરફ સિમેન્ટ અને મેટલ જેવા સેક્ટરમાં ક્ષમતા વધારવા માટે આ ડીલ્સ શોર્ટકટ તરીકે વપરાય છે.
નિષ્ફળતાના મુખ્ય કારણો
Crisil ના રિપોર્ટ મુજબ, મોટાભાગની ડીલ્સ એક્ઝિક્યુશનમાં કાચી પડે છે. જટિલ ઇન્ટિગ્રેશન પ્રક્રિયા, સરકારી રેગ્યુલેશનમાં વિલંબ અને અલગ કોર્પોરેટ કલ્ચરને એક કરવાનું કામ પડકારજનક સાબિત થાય છે. જો મેનેજમેન્ટ સિનર્જી (Synergy) સાધવામાં નિષ્ફળ જાય, તો અપેક્ષિત પ્રોફિટ ક્યારેય પ્રાપ્ત થતો નથી.
ક્રેડિટ આઉટલુક કેવો છે?
રાહતના સમાચાર એ છે કે દેવા દ્વારા ફંડેડ (Debt-funded) ડીલ્સમાં 2/3 ટ્રાન્ઝેક્શન સફળ રહ્યા છે. મોટાભાગની કંપનીઓની ક્રેડિટ રેટિંગ ડીલના 2 વર્ષમાં સ્ટેબલ રહી છે અથવા સુધરી છે, જે દર્શાવે છે કે કંપનીઓ તેમની આર્થિક શિસ્ત જાળવી રાખવામાં સફળ રહી છે.
રોકાણકારો માટે સલાહ
કોઈપણ નવી ડીલની જાહેરાત સમયે માત્ર ગ્રોથ પ્રોજેક્શન ન જુઓ. મેનેજમેન્ટનો ભૂતકાળનો રેકોર્ડ તપાસો, ડીલને કારણે કંપની પર કેટલું દેવું વધશે તેનું વિશ્લેષણ કરો અને આગામી 18 થી 24 મહિનામાં કંપની કેવી રીતે કામગીરી સંભાળે છે તેના પર નજર રાખો.