ભારતમાં ગ્લોબલ ટેક કંપનીઓ ડેટા સેન્ટર સ્થાપવા માટે પડાપડી કરી રહી છે, જેના કારણે ગ્રીન એનર્જીની ડિમાન્ડ આસમાને પહોંચી છે. વર્ષ **2030** સુધીમાં AI-લિંક્ડ ડેટા સેન્ટર ક્ષમતા **6.5 ગીગાવોટ** સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જે રિન્યુએબલ એનર્જી સેક્ટરમાં મોટી રોકાણની તક લાવશે.
પાવરની જરૂરિયાતમાં મોટો ફેરફાર
AI ટેકનોલોજી માટે પાવરની જરૂરિયાત સામાન્ય ડેટા સેન્ટર કરતા ઘણી અલગ અને અનેકગણી વધારે છે. ઈન્ડસ્ટ્રી એનાલિસિસ મુજબ, 1 ગીગાવોટ ડેટા સેન્ટર ક્ષમતા માટે લગભગ 3 ગીગાવોટ સોલર, 3 ગીગાવોટ વિન્ડ પાવર અને 3 ગીગાવોટ-કલાક બેટરી સ્ટોરેજની જરૂર પડે છે. આટલી મોટી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા કંપનીઓ કરોડોનું મૂડીરોકાણ કરી રહી છે. ઉદાહરણ તરીકે, CleanMax Enviro Energy Solutions જેવી કંપનીઓ દર વર્ષે 1.5 ગીગાવોટ ક્ષમતા ઉમેરી રહી છે, જેના માટે વાર્ષિક ₹9,000 કરોડથી વધુનું રોકાણ જરૂરી છે.
નવો પાવર પ્રોક્યોરમેન્ટ મોડલ
ટેક જાયન્ટ્સ હવે ફિઝિકલ એનર્જી ટ્રાન્સમિશનને બદલે ફ્લેક્સિબલ પ્રોક્યોરમેન્ટ મોડલ અપનાવી રહ્યા છે. જેમાં ટેક કંપનીઓ ગેરન્ટેડ ટેરિફ અને વીજળીના વાસ્તવિક માર્કેટ ભાવ વચ્ચેનો તફાવત ચૂકવે છે. આ વ્યવસ્થા રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોડ્યુસર્સ માટે ફાયદાકારક છે કારણ કે તેમને સ્થિર આવક મળે છે, જ્યારે ટેક કંપનીઓ તેમના કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ મેનેજમેન્ટમાં સરળતા અનુભવે છે.
ગ્રોથ અને રોકાણકારો માટે સાવચેતી
Wood Mackenzie ના રિપોર્ટ મુજબ, ભારતમાં AI-સ્પેસિફિક ડેટા સેન્ટર ક્ષમતા વર્ષ 2030 સુધીમાં લગભગ 24 ગણી વધીને 6.5 ગીગાવોટ થવાની ધારણા છે. હાલમાં જ 1.3 ગીગાવોટ ક્ષમતાનું કામ ચાલુ છે અને 3.2 ગીગાવોટના પ્રોજેક્ટ્સ પાઈપલાઈનમાં છે.
જોકે, રોકાણકારોએ પ્રોજેક્ટ અમલીકરણના જોખમો (Execution Risks) પર નજર રાખવી જોઈએ. જમીન સંપાદન, રેગ્યુલેટરી મંજૂરીમાં વિલંબ અને ગ્રીડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો વિકાસ પ્રોજેક્ટના ખર્ચને વધારી શકે છે. ઉપરાંત, આ પ્રોજેક્ટ્સ માટે લેવામાં આવતું મોટું દેવું (Debt) લાંબા ગાળે કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન પર દબાણ લાવી શકે છે.