ભારત સરકાર હવે સોલાર મોડ્યુલ એસેમ્બલીથી આગળ વધીને ઈંગોટ્સ અને વેફર્સ જેવા હાઈ-વેલ્યુ ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. RE Summit 2026 માં રજૂ થયેલી આ યોજનાથી **500 GW** ના લક્ષ્યાંક સુધી પહોંચવાની તૈયારી છે, પરંતુ રોકાણકારોએ પ્રોજેક્ટ અમલીકરણના જોખમોને પણ સમજવા જરૂરી છે.
નવી દિલ્હીમાં 2 થી 5 નવેમ્બર દરમિયાન આયોજિત Bharat Renewable Energy Summit & Expo 2026 માં ભારત ગ્લોબલ સોલાર સપ્લાય ચેઈનનો મહત્વનો હિસ્સો બનવા માટે સજ્જ થયું છે. ભારત અત્યાર સુધીમાં તેના 500 GW નોન-ફોસિલ ફ્યુઅલ કેપેસિટીના લક્ષ્યાંકમાંથી 304 GW પ્રાપ્ત કરી ચૂક્યું છે, પરંતુ હવે ઉદ્યોગ જગતનું ફોકસ 'ડીપ-ટેક મેન્યુફેક્ચરિંગ' પર શિફ્ટ થઈ રહ્યું છે.
અપસ્ટ્રીમ મેન્યુફેક્ચરિંગ તરફ નજર
અત્યાર સુધી ભારતનો સોલાર સેક્ટર મુખ્યત્વે મોડ્યુલ એસેમ્બલી પર આધારિત હતો, જેમાં સેલ અને વેફર જેવી સામગ્રીની આયાત કરવી પડતી હતી. Indian Solar Manufacturers Association (ISMA) હવે ઈંગોટ્સ, વેફર્સ અને પોલિસિલિકોન જેવા અપસ્ટ્રીમ ઉત્પાદનો પર ભાર મૂકી રહ્યું છે. હાલમાં ભારતની મોડ્યુલ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતા 200 GW ને પાર કરી ગઈ છે, જ્યારે સોલાર સેલ ક્ષમતા માત્ર 40-50 GW છે. આ અંતર ઘટાડવું એ નફાકારકતા વધારવા માટે અત્યંત જરૂરી છે.
રોકાણ અને પોલિસી સપોર્ટ
વર્ષ 2030 સુધીમાં સોલાર સેક્ટરમાં ₹20 લાખ કરોડથી વધુનું રોકાણ આવવાની ધારણા છે. PM Surya Ghar અને PM-KUSUM જેવી યોજનાઓને કારણે માગમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. Emmvee જેવી કંપનીઓ પણ પોતાની કેપેસિટી વધારવા પર કામ કરી રહી છે, જેથી આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી અને જોખમ
વૃદ્ધિની આ વાર્તાની સાથે કેટલાક પડકારો પણ છે. કંપનીઓ જે ઝડપે એસેમ્બલી લાઈન વધારી રહી છે, જો તે મુજબ સેલ કે વેફર ઉપલબ્ધ નહીં હોય તો માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે. આ ઉપરાંત, પોલિસિલિકોન પ્લાન્ટ્સ સ્થાપવા જટિલ અને મૂડી-સઘન પ્રક્રિયા છે, જેમાં પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થવાનું જોખમ રહેલું છે.
આગળ શું જોવું જોઈએ?
રોકાણકારોએ માત્ર જાહેરાતો પર ધ્યાન આપવાને બદલે પ્લાન્ટ કમિશનિંગની તારીખો અને કાચા માલની ઉપલબ્ધતા વિશેના મેનેજમેન્ટ કોમેન્ટ્રી પર ચાંપતી નજર રાખવી જોઈએ. ALMM (Approved List of Models and Manufacturers) હેઠળની નિયમિત પાલન પ્રક્રિયા પણ કંપનીઓની માર્કેટ વિઝિબિલિટી નક્કી કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.