Ministry of New and Renewable Energy હવે એગ્રીવોલ્ટેક્સ (Agrivoltaics) માટે નવો ફ્રેમવર્ક તૈયાર કરી રહ્યું છે, જેના દ્વારા **5 GW** ની ક્ષમતા હાંસલ કરવાનું લક્ષ્ય છે. આનાથી ખેડૂતો એક જ જમીન પર ખેતી અને સોલાર પાવર જનરેશન એમ બંનેનો લાભ લઈ શકશે.
ડ્યુઅલ-યુઝ મોડલની ખાસિયત
Ministry of New and Renewable Energy એક એવી રાષ્ટ્રીય નીતિ પર કામ કરી રહ્યું છે જેમાં સોલાર પેનલ્સને ઉંચા સ્ટિલ્ટેડ સ્ટ્રક્ચર્સ (stilted structures) પર ઇન્સ્ટોલ કરવામાં આવશે. આ ટેક્નિકના કારણે પેનલ્સની નીચે પૂરતી જગ્યા રહેશે, જેથી ખેડૂતો પાક ઉગાડવાનું ચાલુ રાખી શકે. આ યોજના ખાસ કરીને એવા નાના ખેડૂતો માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે, જેઓ ભારતની કુલ ખેડૂત વસ્તીના લગભગ 85% હિસ્સો ધરાવે છે.
પડકારો અને આર્થિક પાસાઓ
જોકે, આ પ્રોજેક્ટમાં ટેકનિકલ પડકાર પણ છે. પરંપરાગત સોલાર પ્લાન્ટની સરખામણીએ એગ્રીવોલ્ટેક્સમાં 25 થી 30% જેટલો ખર્ચ વધારે આવે છે, કારણ કે તેમાં વિશેષ માળખું અને ફિલ્ડ ડિઝાઇનિંગની જરૂર પડે છે. આ આર્થિક બોજ ઘટાડવા માટે સરકાર PM-KUSUM 2.0 સ્કીમ હેઠળ સબસીડી અને વિશેષ પ્રોત્સાહન આપી શકે છે, જેમાં 10 GW સુધીનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે.
કયા રાજ્યો પર ફોકસ?
સરકારે આ પ્રોજેક્ટ માટે ખાસ કરીને મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન, આંધ્ર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, કર્ણાટક અને ઉત્તર પ્રદેશને પસંદ કર્યા છે. આ રાજ્યોમાં દેશની કુલ સંભવિત ક્ષમતાના 50% જેટલો હિસ્સો રહેલો છે. વધુમાં, જર્મની સાથે મળીને સંયુક્ત રિસર્ચ પ્રોજેક્ટ્સ પણ શરૂ કરવામાં આવશે જેથી ભારતીય વાતાવરણમાં પાક અને સોલાર પાવરનું સંતુલન જળવાઈ રહે.