ભારતમાં રિન્યુએબલ એનર્જી સેક્ટરમાં સ્ટોરેજની અછતને કારણે **15-20%** સોલર પાવર વેડફાઈ રહ્યો છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ તરીકે 'Iron-Air' બેટરી ટેકનોલોજી પર કામ ચાલી રહ્યું છે, જે લિથિયમ-આયનનો સસ્તો વિકલ્પ બની શકે છે.
ભારત ઝડપથી તેની રિન્યુએબલ એનર્જી ક્ષમતા વધારી રહ્યું છે, પરંતુ સ્ટોરેજ ક્ષમતાના અભાવે એક મોટી સમસ્યા ઊભી થઈ છે. ગ્રીડ પાવરને શોષી ન શકવાને કારણે સોલર પ્રોડ્યુસર્સ તેમની ઉત્પાદિત વીજળીના 15-20% હિસ્સો વેડફવા મજબૂર છે, જે ક્યારેક 65% સુધી પણ પહોંચી જાય છે.
Iron-Air ટેકનોલોજી શું છે?
આ ગેપને પૂરવા માટે Meine Electric જેવી કંપનીઓ આયર્ન-એર (Iron-air) સિસ્ટમ પર કામ કરી રહી છે. આ ટેકનોલોજીમાં આયર્ન, ઓક્સિજન અને પાણી વચ્ચેની પ્રતિક્રિયા દ્વારા વીજળી ઉત્પન્ન થાય છે. ખાસ વાત એ છે કે ભારત લોખંડ (Iron ore)નું મોટું ઉત્પાદક હોવાથી, આ ટેકનોલોજી લિથિયમ-આયન બેટરીના ઈમ્પોર્ટેડ મટીરિયલ કરતા ઘણો મોટો ફાયદો આપી શકે છે.
રોકાણકારોએ શું સમજવાની જરૂર છે?
ખર્ચની વાત કરીએ તો, Iron-air સિસ્ટમનો ખર્ચ આશરે ₹5 પ્રતિ kWh જેટલો હોઈ શકે છે. જોકે, તેની સામે એક મોટું જોખમ કાર્યક્ષમતા (Efficiency)નું છે. હાલની લિથિયમ-આયન બેટરીઓની સરખામણીમાં આ ટેકનોલોજી માત્ર 23-50% કાર્યક્ષમતા ધરાવે છે.
હાલમાં આ ટેકનોલોજી પ્રાયોગિક તબક્કે છે. નિષ્ણાતોના મતે, ગ્રીડ લેવલ પર આના ઉપયોગ માટે હજુ 5 વર્ષ સુધી ટેસ્ટિંગ અને ડેવલપમેન્ટની જરૂર છે. રોકાણકારો માટે આ અત્યારે ત્વરિત કમાણીનો સ્ત્રોત નથી, પરંતુ ભવિષ્યની મોટી રિન્યુએબલ એનર્જી થીમ તરીકે આના પર નજર રાખી શકાય છે.