કેન્દ્ર સરકારે આગામી PM-KUSUM 2.0 સ્કીમમાં **10 GW** ના એગ્રીવોલ્ટેઈક્સ (Agrivoltaics) કમ્પોનેન્ટને મંજૂરી આપી છે. આ મોડેલ હેઠળ ખેડૂતો ખેતીની સાથે સાથે સોલર પાવર પણ જનરેટ કરી શકશે, જેનાથી તેમની આવકમાં વધારો થશે.
ખેતી અને ઉર્જાનો સંગમ
નવી અને નવીનીકરણીય ઉર્જા મંત્રાલય (Ministry of New and Renewable Energy) દ્વારા આ રણનીતિ ઘડવામાં આવી છે. આ પદ્ધતિમાં જમીન પર ઊંચા સ્ટ્રક્ચર બનાવીને તેની ઉપર સોલર પેનલ લગાડવામાં આવશે, જેથી નીચે ખેડૂતો આરામથી પાક લઈ શકે. આનાથી ખેડૂતોને ત્રણ રીતે ફાયદો થશે: પાક વેચીને થતી આવક, વીજળી વેચીને થતી આવક અને સિંચાઈ માટે ડીઝલનો ઘટી રહેલો વપરાશ.
રોકાણકારો માટે શું છે પડકાર?
સામાન્ય ગ્રાઉન્ડ-માઉન્ટેડ સોલર પ્રોજેક્ટ્સની સરખામણીમાં, એગ્રીવોલ્ટેઈક્સ માટે સ્પેશિયલ સ્ટ્રક્ચર બનાવવા પડે છે, જેના કારણે Capital Spending ઘણું વધી જાય છે. સોલર EPC કંપનીઓ માટે પ્રોજેક્ટની વાયબિલિટી (Viability) ચકાસવી હવે ખૂબ મહત્વની રહેશે.
ટેકનિકલ અને પોલિસીના પાસા
પુણેના સંશોધકો હાલમાં વિવિધ પાક સાથે સોલર પેનલના શેડિંગ ઇફેક્ટનું ટેસ્ટિંગ કરી રહ્યા છે. પ્રોજેક્ટની સફળતા માટે ટેકનિકલ ડિઝાઇન અને પ્રાદેશિક ક્લાયમેટનું ધ્યાન રાખવું અનિવાર્ય છે.
જોખમો અને નિયમનકારી મર્યાદાઓ
રોકાણકારોએ ખાસ કરીને લેન્ડ-યુઝના કાયદાઓ અને રાજ્યવાર નીતિઓ પર નજર રાખવી જોઈએ. બેંકો હજુ પણ નાના ખેડૂત સંગઠનો (FPOs) ને લોન આપવા બાબતે સાવધ છે. પ્રોજેક્ટની પ્રોફિટેબિલિટી સંપૂર્ણપણે સ્ટેટ ઇલેક્ટ્રિસિટી રેગ્યુલેટરી કમિશન્સ દ્વારા નક્કી કરાયેલા ટેરિફ મિકેનિઝમ પર આધારિત રહેશે. આગામી સમયમાં ટેન્ડર બહાર પાડવાની ગતિ અને પાવર પર્ચેઝ એગ્રીમેન્ટ્સ (PPA) ના શરતો સેક્ટર માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.