ભારતમાં અંદાજે **27.6 લાખ** પરિવારો ફસાયેલા રિયલ એસ્ટેટ પ્રોજેક્ટ્સને કારણે મુશ્કેલીમાં છે, જેમાં **₹12.44 લાખ કરોડ**નું રોકાણ અટવાયેલું છે. RERA Act ની કલમ 18 હેઠળ બિલ્ડરે ડેડલાઇન ચૂકી હોય તો તમે વ્યાજ સાથે રિફંડ માંગી શકો છો, પરંતુ આ રકમ મેળવવામાં કયા વ્યવહારુ પડકારો છે તે સમજવું જરૂરી છે.
ભારતીય પરિવારો માટે અટવાયેલા રહેણાંક પ્રોજેક્ટ્સ એક મોટો બોજ બન્યા છે. સપ્ટેમ્બર 2026 ના એક રિપોર્ટ અનુસાર, આશરે 27.6 લાખ પરિવારોની મૂડી આ વિલંબિત પ્રોજેક્ટ્સમાં ફસાયેલી છે, જેનું કુલ મૂલ્ય ₹12.44 લાખ કરોડ જેટલું છે. આવા કિસ્સામાં RERA (Real Estate Regulation and Development) Act, 2016 એક મજબૂત કાયદાકીય માળખું પૂરું પાડે છે.
રિફંડ મેળવવાનો કાયદાકીય અધિકાર
RERA ની કલમ 18 એ પ્રોજેક્ટમાં વિલંબનો સામનો કરી રહેલા ઘર ખરીદદારો માટે સૌથી મહત્વની જોગવાઈ છે. જો બિલ્ડર એગ્રીમેન્ટ મુજબ પ્રોજેક્ટ સમયસર પૂર્ણ ન કરે, તો ખરીદદાર પ્રોજેક્ટમાંથી બહાર નીકળી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, બિલ્ડર પૂરેપૂરી રકમ વ્યાજ સાથે પરત કરવા માટે કાયદેસર રીતે બંધાયેલ છે. તેલંગાણા અને મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યોમાં RERA ઓથોરિટીએ વાર્ષિક 10.7% થી 10.8% સુધીના વ્યાજ સાથે રિફંડ આપવાના આદેશો પણ આપ્યા છે.
વસૂલાતની વાસ્તવિકતા અને પડકારો
RERA નો ઓર્ડર મળવો એ પ્રથમ પગલું છે, પરંતુ તે તરત જ પેમેન્ટની ગેરંટી આપતું નથી. ઘણીવાર બિલ્ડર પાસે રોકડ અછત હોય છે અથવા ફંડ ડાયવર્ટ થઈ ગયું હોય છે. આવી સ્થિતિમાં, બિલ્ડરની મિલકત જપ્ત કરવાની પ્રક્રિયા ઘણી ધીમી અને જટિલ હોઈ શકે છે.
ખાસ સાવચેતી:
કોઈપણ ફરિયાદ નોંધાવતા પહેલા, બિલ્ડર દ્વારા મોકલવામાં આવતા 'સુધારેલા પોઝેશન' લેટર કે નવા સપ્લિમેન્ટરી એગ્રીમેન્ટ પર સહી કરતા સાવધાન રહો. આવા દસ્તાવેજો તમારા મૂળ અધિકારોને નબળા પાડી શકે છે, જેના કારણે ભવિષ્યમાં રિફંડ મેળવવું મુશ્કેલ બને છે.
IBC ના રસ્તાઓ
જો બિલ્ડર આર્થિક સંકટમાં હોય, તો ઘર ખરીદદારો 'Insolvency and Bankruptcy Code' (IBC) હેઠળ પોતાને 'ફાઇનાન્શિયલ ક્રેડિટર' તરીકે નોંધણી કરાવી શકે છે. આ દ્વારા તમે કંપનીના લિક્વિડેશન કે રિઝોલ્યુશન પ્રોસેસમાં ભાગીદાર બની શકો છો. આ પ્રક્રિયા માટે તમારા સેલ એગ્રીમેન્ટ અને પેમેન્ટની તમામ રસીદો તૈયાર રાખવી અત્યંત આવશ્યક છે.