ભારતમાં કોમર્શિયલ રિયલ એસ્ટેટનું ચિત્ર બદલાઈ રહ્યું છે. વર્ષ 2026 સુધીમાં ગ્રીન-સર્ટિફાઈડ બિલ્ડિંગો લીઝિંગ માર્કેટના **85%** હિસ્સા પર કબજો જમાવી લેશે, જે 2023માં **74%** હતા. આ બદલાવ રોકાણકારો માટે નવા અવસર અને જોખમો બંને લઈને આવ્યો છે.
ભારતીય કોમર્શિયલ રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરમાં હવે સસ્ટેનેબિલિટી માત્ર એક વિકલ્પ નથી, પરંતુ જરૂરિયાત બની ગઈ છે. ખાસ કરીને ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર્સ (GCCs) અને મોટી ટેક કંપનીઓ હવે માત્ર એવી જ ઓફિસ સ્પેસ પસંદ કરી રહી છે જે ગ્લોબલ ESG ટાર્ગેટને પૂરા કરતી હોય.
ભાડામાં વધારો અને ડિમાન્ડ
LEED, IGBC અને GRIHA જેવી માન્યતા પ્રાપ્ત બિલ્ડિંગોમાં લેનારાઓનું પ્રમાણ વધુ જોવા મળી રહ્યું છે. આ પ્રોપર્ટીઝ બિન-પ્રમાણિત ઈમારતોની સરખામણીએ 8% થી 15% સુધીનું વધારાનું ભાડું (Rental Premium) વસૂલી શકે છે. આ પ્રીમિયમ પાછળનું મુખ્ય કારણ ઓપરેશનલ ખર્ચમાં ઘટાડો અને એનર્જી એફિશિયન્સી છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી: 'બ્રાઉન ડિસ્કાઉન્ટ'
માર્કેટ હવે માત્ર લેબલ જોઈને રોકાણ નથી કરી રહ્યું, પણ વાસ્તવિક એનર્જી અને કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટના ડેટાને પ્રાધાન્ય આપી રહ્યું છે. જે જૂની ઈમારતોને ગ્રીન સ્ટાન્ડર્ડ્સ મુજબ અપગ્રેડ કરવી મુશ્કેલ છે, તેમાં 'બ્રાઉન ડિસ્કાઉન્ટ' જોવા મળી શકે છે. આનો અર્થ એ કે આવી પ્રોપર્ટીઝનું વેલ્યુએશન ઘટશે અને ખાલી રહેવાનું પ્રમાણ વધી શકે છે.
શું ધ્યાન રાખવું?
વર્ષ 2026 સુધીમાં ગ્રીન-સર્ટિફાઈડ ઓફિસ સ્ટોક વધીને આશરે 800 મિલિયન સ્ક્વેર ફીટ થવાની ધારણા છે. રોકાણકારોએ રિયલ એસ્ટેટ ડેવલપર્સના પોર્ટફોલિયોમાં ગ્રીન-સર્ટિફાઈડ એસેટ્સનું પ્રમાણ અને જૂની ઈમારતોને અપગ્રેડ કરવા માટે થનારા ખર્ચ પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.