ભારતીય રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં હવે ક્લાયમેટ રેડીનેસ પ્રોપર્ટીના ભાવ નક્કી કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહી છે. ઈન્સ્ટિટ્યુશનલ ઈન્વેસ્ટર્સ હવે ફ્લડ અને હીટ સામે રક્ષણ ધરાવતી પ્રોપર્ટીઝને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે.
ભારતીય રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં ક્લાયમેટ રેઝિલિયન્સ હવે માત્ર એક વધારાની સુવિધા નથી, પરંતુ મિલકતના મૂલ્ય નિર્ધારણનો મુખ્ય ભાગ બની ગઈ છે. મુંબઈ, બેંગલુરુ અને ચેન્નાઈ જેવા મોટા શહેરોમાં વધતી જતી કુદરતી આફતોને કારણે મોટા ઈન્સ્ટિટ્યુશનલ ઈન્વેસ્ટર્સ હવે એસેટ્સ ખરીદવા માટે નવા ધોરણો અપનાવી રહ્યા છે. હવે લોકેશન જેટલું જ મહત્વ પ્રોપર્ટીની આફતો સામે લડવાની ક્ષમતાને આપવામાં આવી રહ્યું છે.\n\n### ક્લાયમેટ-રેઝિલિયન્ટ એસેટ્સનું અર્થશાસ્ત્ર\n\nઆ બદલાવનું ઉદાહરણ મુંબઈના Equinox Business Park માં જોવા મળ્યું છે, જ્યાં ફ્લડ પ્રોટેક્શન અને ડ્રેનેજ સુધારણા માટે લગભગ $26 મિલિયન નું રોકાણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ વ્યૂહાત્મક પગલાથી પ્રોપર્ટી પ્રીમિયમ ટેનન્ટ્સ માટે વધુ આકર્ષક બની ગઈ. ત્યારબાદ, સિંગાપોરના સાર્વભૌમ વેલ્થ ફંડ GIC દ્વારા આ એસેટમાં મોટો હિસ્સો ખરીદવામાં આવ્યો, જે દર્શાવે છે કે સુરક્ષિત મિલકતોનું વેલ્યુએશન ઘણી ઊંચું હોય છે.\n\nBlackstone અને CapitaLand જેવી જાયન્ટ કંપનીઓ હવે નવી સાઈટ પર રોકાણ કરતા પહેલા કડક ક્લાયમેટ-રિસ્ક એસેસમેન્ટ ફરજિયાત કરી રહી છે. જો કોઈ પ્રોપર્ટી ચોમાસાના પૂર કે અતિશય ગરમી સામે ટકી ન શકે, તો તે રોકાણકારો માટે એક જવાબદારી (Liability) સમાન બની જાય છે.\n\n### ડેવલપર્સ સામે આર્થિક દબાણ\n\nજોકે, આ સુવિધાઓ ઉમેરવાથી ડેવલપર્સના શરૂઆતના બાંધકામ ખર્ચમાં 15% થી 20% નો વધારો થાય છે. માર્કેટ હવે આ ખર્ચને પ્રોપર્ટીના ભાવમાં ગણવા લાગ્યું છે. જે પ્રોપર્ટીઝ આ નવા માપદંડોને પૂર્ણ નથી કરતી, તેને ભવિષ્યમાં વીમો મેળવવો મુશ્કેલ પડી શકે છે અને મોટા રોકાણકારોના પોર્ટફોલિયોમાંથી પણ બહાર કરવામાં આવી શકે છે.\n\nવીમાના વધતા પ્રીમિયમ પણ એક મોટું કારણ છે, જે ક્લાયમેટ-રેઝિલિયન્ટ અને સામાન્ય પ્રોપર્ટી વચ્ચે મોટું અંતર પેદા કરી રહ્યા છે. જે મિલકતો સુરક્ષિત છે તે વધુ ભાડું અને મૂલ્ય જાળવી રાખે છે, જ્યારે અન્ય પ્રોપર્ટીઝમાં અવમૂલ્યન (Depreciation) થવાનું જોખમ વધી રહ્યું છે. રોકાણકારોએ હવે કંપનીઓની વાર્ષિક રિપોર્ટ્સમાં ક્લાયમેટ-રિસ્ક મિટિગેશન વિશેની વિગતો પર ખાસ ધ્યાન આપવું પડશે.