ભારતીય મોલ ડેવલપર્સ હવે પરંપરાગત એન્કર સ્ટોર્સ પરની નિર્ભરતા ઘટાડી રહ્યા છે. વર્ષ 2030 સુધીમાં **40.4 મિલિયન સ્ક્વેર ફીટ** નવી જગ્યા ઉમેરવાની તૈયારી છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રાહકોને મોલમાં લાંબો સમય રોકવાનો છે.
ભારતીય રિટેલ રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરમાં મોટો બદલાવ આવી રહ્યો છે. ડેવલપર્સ હવે માત્ર ખરીદી માટેના મોલ બનાવવાને બદલે તેને 'એક્સપિરિયન્સ-લેડ' ડેસ્ટિનેશન બનાવી રહ્યા છે. વર્ષ 2030 સુધીમાં દેશમાં કુલ મોલ સપ્લાય 154.7 મિલિયન સ્ક્વેર ફીટ સુધી પહોંચી જશે, જે આ બદલાવને વધુ વેગ આપશે.
એક્સપિરિયન્સ પર વધુ ફોકસ
ડેટા મુજબ, 2026 થી 2030 વચ્ચે બનનારા મોલની સરેરાશ સાઈઝ 0.59 મિલિયન સ્ક્વેર ફીટ હશે, જે 2000 પહેલાના 0.25 મિલિયન સ્ક્વેર ફીટ કરતા ઘણી વધારે છે. CRE Matrix ના રિપોર્ટ મુજબ, નવા લીઝિંગમાં 72% હિસ્સો હવે ગેમિંગ ઝોન, ડાઇનિંગ અને વેલનેસ સેન્ટર્સ જેવા એક્સપિરિયન્સ-ફોકસ્ડ કેટેગરીઝનો છે. બીજી તરફ, પરંપરાગત એન્કર સ્ટોર્સની માંગ ઘટીને માત્ર 11% થઈ ગઈ છે, જે અગાઉ 31% હતી.
વધતું સપ્લાય અને વેકેન્સી રિસ્ક
નવી સપ્લાયના 51% જેટલો મોટો હિસ્સો માત્ર હૈદરાબાદ અને ગુરુગ્રામમાં કેન્દ્રિત છે, જે ઓવરસપ્લાયનું જોખમ ઊભું કરે છે. હાલમાં થાણે જેવા શહેરોમાં વેકેન્સી રેટ માત્ર 1% છે, જ્યારે ગુરુગ્રામમાં તે 13.6% સુધી પહોંચ્યો છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે મોલની સફળતામાં લોકેશન સૌથી મોટું પરિબળ છે.
લીઝિંગ ડાયનેમિક્સમાં બદલાવ
સ્પર્ધા વધતા સરેરાશ લીઝ સમયગાળો ઘટીને 70 મહિના થયો છે, જ્યારે ડેવલપર્સે રિસ્ક ઘટાડવા માટે લોક-ઈન પીરિયડ વધારીને 28.6 મહિના કરી દીધો છે. રોકાણકારો માટે હવે મહત્વનું એ રહેશે કે કયો મોલ પોતાની જગ્યામાં કેવો ટેનન્ટ મિક્સ જાળવી રાખે છે અને કેવી રીતે પોતાના કેશ ફ્લોને મેનેજ કરે છે.