Whalesbook
સસ્તા ઘરનું વેચાણ ઘટ્યું, લક્ઝરી પ્રોપર્ટીઝની માંગ વધી
Knight Frank India ના રિપોર્ટ મુજબ, 2026 ના પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં ₹50 લાખથી ઓછી કિંમતના ઘરોનું વેચાણ વાર્ષિક ધોરણે 23% ઘટીને 16,273 યુનિટ્સ પર પહોંચ્યું છે. આ ઘટાડો દેશના આઠ મુખ્ય શહેરોમાં જોવા મળ્યો છે. ₹50 લાખથી ₹1 કરોડના ભાવ ધરાવતા ઘરોના વેચાણમાં પણ 12% નો ઘટાડો થયો છે, જેમાં 23,567 યુનિટ્સ વેચાયા છે. પરિણામે, ₹1 કરોડથી ઓછી કિંમતના ઘરોનું કુલ વેચાણમાં યોગદાન ઘટીને 47% થઈ ગયું છે, જે Q1 2025 માં 54% હતું.
આ ફેરફારનું મુખ્ય કારણ જમીનના ભાવ સહિત વધતી જતી ઇનપુટ કોસ્ટ (Input Cost) છે, જેના કારણે ડેવલપર્સ વધુ નફાકારક પ્રોજેક્ટ્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, પ્રીમિયમ સેગમેન્ટમાં તેજી જોવા મળી રહી છે. ₹1 કરોડથી ₹2 કરોડના ભાવ ધરાવતા સેગમેન્ટમાં 10%, ₹2 કરોડથી ₹5 કરોડના સેગમેન્ટમાં 17%, અને ₹20 કરોડથી ₹50 કરોડના સેગમેન્ટમાં તો 80% નો જંગી વધારો નોંધાયો છે.
એકંદરે, તમામ કેટેગરીના ઘરોનું કુલ વેચાણ વાર્ષિક ધોરણે 4% ઘટીને 84,827 યુનિટ્સ રહ્યું છે. જોકે, આ સમયગાળા દરમિયાન રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરમાં $5.1 બિલિયન નું રેકોર્ડ કેપિટલ ઇનફ્લો (Capital Inflow) જોવા મળ્યું છે, જે મુખ્યત્વે ડેવલપર્સ અને REITs તરફથી આવ્યું છે.
માર્કેટના પરિબળો અને ડેવલપર્સની રણનીતિ
દેશના મુખ્ય શહેરોમાં પ્રોપર્ટીના ભાવ વાર્ષિક ધોરણે 14.1% વધીને સરેરાશ ₹14,633 પ્રતિ ચોરસ ફૂટ થયા છે, જે માંગ વૃદ્ધિને ધીમી પાડી રહ્યો છે. Q1 2026 માં નવા લોન્ચિસ (New Launches) માં 26% નો વધારો થઈને લગભગ 1.26 લાખ યુનિટ્સ થયા છે. જોકે, નવા સપ્લાયે વેચાણને પાછળ છોડી દીધું છે, જેના કારણે ઇન્વેન્ટરી ઓવરહેંગ (Inventory Overhang) વધી રહ્યો છે.
DLF (P/E આશરે 33) અને Lodha Developers (P/E 25) જેવા અગ્રણી ડેવલપર્સે મજબૂત માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન (Market Capitalization) જાળવી રાખ્યું છે. Reserve Bank of India (RBI) ની નીતિઓને કારણે હોમ લોનના વ્યાજ દર 8-9% ની આસપાસ સ્થિર રહ્યા છે, જે સામાન્ય રીતે પોષણક્ષમતામાં મદદ કરે છે.
પોષણક્ષમતાનો સંકટ અને વૈશ્વિક જોખમો
સસ્તા ઘરના વેચાણમાં આવેલો ઘટાડો ઘણા ખરીદદારો માટે પોષણક્ષમતાના વધતા સંકટને દર્શાવે છે. ડેવલપર્સ લક્ઝરી પ્રોજેક્ટ્સને પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા હોવાથી, એન્ટ્રી-લેવલ (Entry-Level) ઘરોની ઉપલબ્ધતા ઘટી રહી છે, જેનાથી ઘરની કિંમત અને આવક વચ્ચેનું અંતર વધી રહ્યું છે.
વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ, ખાસ કરીને પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ, સાવચેતી લાવી રહ્યો છે. આનાથી ખરીદદારની ભાવના (Buyer Sentiment) પર અસર પડી છે અને મધ્ય-પૂર્વના ખરીદદારો તરફથી રોકાણ કામચલાઉ ધોરણે ઘટ્યું છે. ઊંચા તેલના ભાવ અને બાંધકામ ખર્ચમાં થયેલો વધારો, જે વૈશ્વિક તણાવથી વકર્યો છે, તે ડેવલપર્સ પર દબાણ લાવે છે અને અંતિમ કિંમતોને અસર કરે છે.
આમ છતાં, શહેરીકરણ અને વધતી આવક જેવા પરિબળોને કારણે ભારતીય રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટર માટે લાંબા ગાળાનો દૃષ્ટિકોણ હકારાત્મક રહેવાની અપેક્ષા છે. જોકે, નીચા અને મધ્યમ ભાવ શ્રેણીમાં પોષણક્ષમતાનું પડકાર ભવિષ્યની માંગને નોંધપાત્ર રીતે પ્રભાવિત કરશે.