ભારતમાં કોમર્શિયલ ઓફિસ સ્પેસનો આંકડો **917.7 મિલિયન** સ્ક્વેર ફીટ સુધી પહોંચ્યો છે, જે વાર્ષિક **7%** નો વધારો દર્શાવે છે. આઈટી સેક્ટરના બદલે હવે ફાઈનાન્સ કંપનીઓ અને ગ્લોબલ રિસર્ચ સેન્ટર્સની માંગ વધતા ઓફિસ માર્કેટમાં મોટું પરિવર્તન આવ્યું છે.
ભારતીય કોમર્શિયલ રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટ માટે એક નવો સીમાચિહ્નરૂપ આંકડો સામે આવ્યો છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં જ 58.3 મિલિયન સ્ક્વેર ફીટ નવી જગ્યા ઉમેરાતા કુલ ઓક્યુપાઈડ ઓફિસ સ્પેસ 917.7 મિલિયન સ્ક્વેર ફીટ થઈ ગઈ છે. આ વૃદ્ધિ દર્શાવે છે કે કોર્પોરેટ જગત હજુ પણ ફિઝિકલ ઓફિસને મહત્વ આપી રહ્યું છે, જે ખાસ કરીને REITs (Real Estate Investment Trusts) દ્વારા રોકાણ કરતા લોકો માટે રાહતના સમાચાર છે.
માંગમાં બદલાવ અને ભાડૂતોનું નવું મિક્સ
રોકાણકારો માટે સૌથી મહત્વનો બદલાવ ભાડૂતોના પ્રકારમાં છે. અગાઉ આઈટી સેક્ટર ઓફિસ સ્પેસનું મુખ્ય એન્જિન હતું, પરંતુ વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાને કારણે હવે તેમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. તેની જગ્યાએ બેન્કિંગ, ફાઈનાન્શિયલ સર્વિસીસ, ઈન્સ્યોરન્સ (BFSI) અને ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર્સ (GCCs) અગ્રેસર બન્યા છે. આ વૈવિધ્યકરણ લાંબા ગાળે પ્રોપર્ટી માલિકો માટે ભાડાની આવકની સ્થિરતા વધારી શકે છે.
શહેરવાર પ્રદર્શન અને પ્રાદેશિક જોખમ
મુખ્ય શહેરોમાં બેંગલુરુ 227.9 મિલિયન સ્ક્વેર ફીટ સાથે સૌથી મોટું માર્કેટ બની રહ્યું છે. હૈદરાબાદ 11% ના વધારા સાથે સૌથી ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે, જ્યારે પુણે પણ 100 મિલિયન સ્ક્વેર ફીટનો આંકડો વટાવીને એક મજબૂત માર્કેટ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. આની સામે નેશનલ કેપિટલ રીજન (NCR) માં માત્ર 2% ની વૃદ્ધિ જોવા મળી છે, જે સપ્લાય અને ડિમાન્ડ વચ્ચેના સંભવિત અસંતુલન તરફ ઈશારો કરે છે.
રોકાણ પર અસર કરતા પરિબળો
ભવિષ્યના વળતરનો આધાર બે મુખ્ય મુદ્દાઓ પર રહેશે: વ્યાજ દરો અને ઓવરસપ્લાય. જો નિર્માણ કાર્ય નવી માંગ કરતા વધી જશે તો ભાડા પર દબાણ આવી શકે છે. રોકાણકારોએ આગામી ક્વાર્ટરમાં ઓક્યુપન્સી રેટ (Occupancy Rate) અને રેન્ટલ યિલ્ડ (Rental Yields) પર ચાંપતી નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે આ આંકડા સીધી રીતે REITs ના ડિવિડન્ડ પર અસર કરે છે.