ભારતમાં પ્રોપર્ટી ખરીદવી એ એક મોટો નાણાકીય નિર્ણય છે. કાયદાકીય વિવાદો અને આર્થિક નુકસાનથી બચવા માટે રોકાણકારોએ RERA રજિસ્ટ્રેશન, જમીનના ટાઈટલ અને પ્રોપર્ટીના કુલ ખર્ચની ચોકસાઈપૂર્વક તપાસ કરવી જોઈએ.
ભારતીય પરિવારો અને રોકાણકારો માટે ઘર ખરીદવું એ સૌથી મોટો નાણાકીય નિર્ણય ગણાય છે. માર્કેટિંગ બ્રોશર્સમાં દેખાતી ચમકદાર સુવિધાઓ અને લોકેશનની પાછળ રહેલા કાયદાકીય જોખમોને સમજવા ખૂબ જ જરૂરી છે. તમારી મૂડીને સુરક્ષિત રાખવા માટે બુકિંગ અમાઉન્ટ આપતા પહેલા સ્ટ્રક્ચર્ડ ડ્યુ ડિલિજન્સ (Due Diligence) પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે.
કાયદાકીય અને નિયમનકારી તપાસ
ભારતીય ઘર ખરીદનારાઓ માટે સૌથી મોટું સુરક્ષા કવચ Real Estate (Regulation and Development) Act (RERA) છે. દરેક ખરીદદારે સંબંધિત રાજ્યના પોર્ટલ પર પ્રોજેક્ટનું RERA રજિસ્ટ્રેશન સ્ટેટસ તપાસવું જોઈએ. આ ઉપરાંત, જમીનના ટાઈટલની તપાસમાં છેલ્લા ૩૦ વર્ષનો ટાઈટલ ટ્રેક રેકોર્ડ તપાસવો જોઈએ જેથી જમીન કોઈ પણ વિવાદથી મુક્ત છે તેની ખાતરી કરી શકાય.
આ સિવાય, ડેવલપર પાસે કમેન્સમેન્ટ સર્ટિફિકેટ (CC) છે કે નહીં તે તપાસવું જોઈએ. તૈયાર પ્રોજેક્ટ્સ માટે ઓક્યુપન્સી સર્ટિફિકેટ (OC) હોવું ફરજિયાત છે. OC વગરની પ્રોપર્ટી ગેરકાયદેસર હોઈ શકે છે, જેના કારણે પાણી અને વીજળી જેવી પાયાની સુવિધાઓ મળવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.
પ્રોપર્ટીનો કુલ ખર્ચ (Total Cost of Acquisition)
ઘણા ખરીદદારો માત્ર બેઝ પ્રાઈઝ જોઈને નિર્ણય લે છે, પરંતુ કુલ ખર્ચમાં GST, સ્ટેમ્પ ડ્યુટી, રજિસ્ટ્રેશન ફી અને મેન્ટેનન્સ ડિપોઝિટ જેવા અનેક ખર્ચાઓ ઉમેરાતા હોય છે. ઘણા પ્રોજેક્ટ્સમાં ફ્લોર-રાઈઝ પ્રીમિયમ અને ક્લબ મેમ્બરશિપ જેવી હિડન ફી લેવામાં આવે છે.
તમારે લેખિતમાં કુલ ખર્ચનું લિસ્ટ માંગવું જોઈએ. હંમેશા 'સુપર બિલ્ટ-અપ એરિયા' ને બદલે 'કાર્પેટ એરિયા' ના આધારે ભાવની સરખામણી કરવી જોઈએ, જેથી તમને ખબર પડે કે તમને વાસ્તવમાં કેટલી જગ્યા મળી રહી છે.
સુરક્ષિત કરાર (Formal Agreements)
સેલ્સ ટીમ દ્વારા આપવામાં આવતા મૌખિક વાયદાઓની કોઈ કાયદાકીય કિંમત નથી. RERA ના નિયમ મુજબ, લેખિત એગ્રીમેન્ટ વગર ડેવલપર કુલ કિંમતના ૧૦% થી વધુ રકમ બુકિંગ ફી તરીકે લઈ શકતો નથી.
કરાર પર હસ્તાક્ષર કરતા પહેલા તેમાં કાર્પેટ એરિયા, ડિલિવરીની તારીખ અને પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થાય તો ડેવલપર પર લાગનારા પેનલ્ટી ક્લોઝને ધ્યાનથી વાંચો. દરેક પેમેન્ટની પાકી પહોંચ લેવી જરૂરી છે જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ વિવાદ થાય તો તમારી પાસે કાયદાકીય મજબૂતી રહે.