ભારતમાં હાઇબ્રિડ વર્ક કલ્ચરની માંગને પગલે ફ્લેક્સિબલ વર્કસ્પેસ ઓપરેટર્સના શેરમાં છેલ્લા છ મહિનામાં **17% થી 39%** સુધીનો વધારો જોવા મળ્યો છે. હવે આ કંપનીઓ કુલ ઓફિસ લીઝિંગમાં **24%** હિસ્સો ધરાવે છે.
ભારતના કોમર્શિયલ રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરમાં મોટું પરિવર્તન આવી રહ્યું છે. બિઝનેસ હાઉસ હવે પરંપરાગત લાંબા ગાળાના લીઝિંગને બદલે ફ્લેક્સિબલ ઓફિસ સ્પેસને પસંદ કરી રહ્યા છે. વર્ષ 2026 ના પ્રથમ નવ મહિનાના ડેટા મુજબ, ફ્લેક્સિબલ વર્કસ્પેસ પ્રોવાઈડર્સે દેશના કુલ ઓફિસ લીઝિંગ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં 24% હિસ્સો હાંસલ કર્યો છે.
તેજી પાછળનું મુખ્ય કારણ
આ ગ્રોથ પાછળ Global Capability Centres (GCCs) મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. હાઇબ્રિડ મોડલને કારણે ભારતમાં ફ્લેક્સિબલ વર્કસ્પેસનું કુલ ક્ષેત્રફળ હવે 110 મિલિયન સ્ક્વેર ફીટને વટાવી ગયું છે. લિસ્ટેડ કંપનીઓ જેવી કે Awfis Space Solutions આ માંગનો લાભ લેવા માટે તૈયાર છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
જોકે, સેક્ટર 20% થી 30% ની રેવન્યુ ગ્રોથની આગાહી કરી રહ્યું છે, તેમ છતાં ઓપરેશનલ પડકારો યથાવત છે. વર્ષ 2023 થી મેન્ટેનન્સ ખર્ચ (પાવર, ક્લીનિંગ અને ઇન્ટરનેટ) માં 8% થી 10% નો વધારો થયો છે. આ ખર્ચ જો કોર્પોરેટ ભાડૂતો પર ન નાખવામાં આવે તો તે ઓપરેટિંગ માર્જિનને અસર કરી શકે છે.
રેન્ટલ એગ્રીમેન્ટનું જોખમ
ઓપરેટર્સ સામાન્ય રીતે બિલ્ડિંગ માલિકો સાથે 6% ના વાર્ષિક ભાડા વધારા (Step-up clauses) સાથે કરાર કરે છે, પરંતુ ક્લાયન્ટ્સ પાસેથી માત્ર 4% વધારો વસૂલવામાં તેમને મુશ્કેલી પડે છે. આ 'સ્પ્રેડ રિસ્ક' ખાસ કરીને દેવું ધરાવતી કંપનીઓની નફાકારકતાને અસર કરી શકે છે. હાલમાં માર્કેટમાં 500 થી વધુ ઓપરેટર્સ વચ્ચે સ્પર્ધા છે, ત્યારે રોકાણકારોએ કંપનીઓના 17.9% ના અંદાજિત EBITDA માર્જિન પર નજર રાખવી જોઈએ.